• گرگان، خیابان ولیعصر، عدالت ۲۲، ساختمان سرو

سردرد

سردرد
سردرد

می‌توان گفت همه‌ی ما تجربه‌ی سردرد را داشته ایم و تعداد کسانی که زیاد دچار سردردهای مداوم می‌شوند هم کم نیست.
سردردهای کوچک، کمی شما را اذیت می‌کنند و با یک مسکن ساده، خوردن کمی غذا یا قهوه یا چند دقیقه استراحت خوب می‌شوند.
ولی اگر سردرد شما خیلی شدید و غیر معمول است، باید به فکر بیماریهای نگران کننده مانند خونریزی مغزی یا تومور مغزی نیز باشید. خوشبختانه این مشکلات شایع نیست.
با این حال لازم است انواع سردرد را بشناسید و بدانید برای درمان آنها چه کاری از شما ساخته است و چگونه می‌توانید سایر سردردهایی که زندگی شما را تهدید نمی‌کنند ، کنترل کنید.
درمان سردرد بستگی به عامل ایجاد کننده سردرد دارد، اما در اغلب موارد ، سردرد با مسکن رفع می‌شود.

انواع سردرد

سردرد به دو دسته اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود.
سردردهای اولیه عبارتند از:
سردرد تنشی‌ ، میگرن و سردرد خوشه ای

سردردهای ثانویه علل و پاتولوژیهای متعددی دارند مانند سردرد ناشی از بالا رفتن ناگهانی فشار خون ، عفونت مغز ، خونریزی مغزی و تومورهای مغزی.

سردردهای اولیه :

۱. سردردهای تنشی

سردردهای تنشی شایعترین نوع سردردها هستند و تقریبا” تمام‌ انسانها حداقل یک بار این سردرد را در طول زندگی تجربه کرده اند.
در بیشتر موارد این سردردها از لحاظ شدت، خفیف تا متوسط هستند و به طور مکرر رخ می‌دهند. ولی در بعضی موارد افراد معدودی هستند که دچارسردردهای تنشی شدید و مداوم میگردند.
سردردهای تنشی معمولا” فشار و درد مبهمی در دو طرف سر ایجاد می‌کنند که
علت آن انقباض عضلات کاسه سر، گردن، شانه و صورت است که بدنبال هیجانات عصبی ایجاد می شود. درد معمولاً از ناحیه پیشانی، گردن یا شانه شروع شده و به تدریج تمام کاسه سر را فرا می‌گیرد.

افرادی که دچار سردردهای تنشی شدید می‌شوند ممکن است احساس کنند که سرشان در یک گیره قرار گرفته است و یا نواری محکم به دور سرشان بسته شده است. درد ممکن است به گردن و شانه‌ها هم سرایت کند.
سردردهای تنشی می‌توانند بر اثر خستگی، فشار عصبی یا مشکلی در ماهیچه‌ها و مفاصل گردن تحریک شوند.
بیمار ممکن است تهوع پیدا کند، اما به استفراغ دچار نمی‌شود. این درد می‌تواند ۳۰ دقیقه تا ۷ روز ادامه داشته باشد.
سردردهای تنشی اگر با استفراغ و تب، تاری دید، اختلال در تکلم، سستی دست و پاها، کاهش هوشیاری، حملات شدید و ضعف عمومی همراه باشند، باید جدی گرفته شده و حتماً به پزشک مراجعه شود.

درمان سردردهای تنشی

اگر فقط گاهی دچار سردردهای تنشی می‌شوید، می‌توانید خودتان مراقبت‌های لازم را انجام دهید.
مسکّن‌های معمول مثل استامینوفن یا داروهای ضدالتهاب بدون استروئید مثل ناپروکسن یا ایبوپروفن معمولا می‌توانند به شما در کنترل درد کمک کنند، اما هرگز این مسکن ها رابیش از حد مصرف نکنید.
استفاده از یک پَد گرمازا یا گرفتن دوش آب گرم هم می‌تواند مفید باشد. بعضی‌ها با یک چُرت کوتاه یا یک خوراکی سبک حال‌شان بهتر می‌شود.
اگر دچار سردردهای تنشی پی در پی می‌شوید سعی کنید دلایل محرک سردردتان را پیدا کنید تا بتوانید از آنها خودداری کنید.
خودتان را زیادی خسته نکنید و وعده‌های غذایی‌تان را حذف نکنید. روش‌های ریلکسیشن و تمرین‌های آرامش‌بخش را یاد بگیرید. مخصوصا یوگا که می‌تواند خیلی به شما در ریلکس شدن کمک کند.

بطور کلی درمان اصلی این نوع سردرد رفع عامل تنش زا می باشد‌. بطور مثال فردی که مدام سرش در گوشی موبایل بوده و شبها دیر می خوابد برای رفع تنش باید به فکر برطرف کردن علت ایجاد تنش باشد.
در بعضی موارد داروهای ضد افسردگی نیز می توانند در درمان سردر تنشی استفاده شوند.

۲. میگرن

میگرن به میزان کمتری نسبت به سردردهای تنشی اتفاق می‌افتد، ولی از آنها بسیار شدیدتر است. این نوع سردردها در زنان شیوع بیشتری نسبت به مردان دارد.
عصب‌شناسان معتقد هستند که میگرن بر در اکثر مبتلایان به میگرن، حداقل یکی از بستگان درجه وی مبتلا به این بیماری باشد. پس می‌توان گفت عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز این بیماری دارند.

محرک‌های میگرن

با وجود این که میگرن ممکن است ناگهانی و بدون اخطار قبلی رخ دهد، ولی بیشتر مواقع بر اثر تحریک یک عامل خارجی شروع می‌شود.
محرک‌های میگرن در افراد مختلف متفاوت‌اند. ولی برای یک بیمار میگرنی معمولا محرک‌های ثابتی وجود دارد که در طول عمر او تغییر نمی‌کنند. در اینجا به چند مورد از معمول‌ترین محرک‌های میگرن اشاره می‌کنیم.
عمده‌ترین محرک‌های میگرن عبارتند از :

– تغییر آب‌‌وهوا
– افزایش رطوبت یا گرما
– کم‌خوابی یا خواب زیادی
– خستگی بیش از حد یا کوفتگی
– فشار عصبی و استرس
– نور شدید یا چشمک‌زن
– صداهای بلند
– بوی تند و‌ محرک
– نخوردن یک وعده‌ی غذایی
– مصرف الکل، خصوصا شراب قرمز
– شکلات های قهوه و کاکائویی.
– ماهی دودی (بعلت وجود نیترات)
– پنیر مانده .
– افزایش یا کاهش مصرف کافئین
– فست فود (بعلت وجود گلوتامات )

نشانه‌ها

از آنجا که نشانه‌های میگرن بسیار متنوع هستند، حداقل نیمی از مبتلایان میگرن فکر می‌کنند سردردشان سینوسی یا تنشی است.

سردرد بیشتر ماهیت حمله‌ای دارد و با حرکت سر، بلند کردن بار، عطسه و به ویژه سرفه تشدید می‌شود. معمولاً سردرد با اختلالات خواب همراه است و گاهی بیمار به علت سردرد از خواب بیدار می‌شود.
حدود ۲۰ درصد از حملات میگرن با یک یا چند نشانه به نام آورا (aura) شروع می‌شود. اختلالات بینایی از همه رایج‌تر هستند.
این نشانه‌ها ممکن است هاله‌بینی، دیدن جرقه یا نورهای چشمک‌زن، خطوط نورانی موّاج یا حتی نابینایی موقت باشد. آورا ممکن است باعث بی‌حسی یا مورمور شدن در یک طرف بدن، خصوصا دست یا صورت شود.
بعضی بیماران بدون بروز سردرد دچار نشانه‌های آورا می‌شوند. این افراد معمولا فکر می‌کنند دارند دچار سکته‌ی مغزی می‌شوند، نه میگرن.
بیشتر حملات میگرن بدون بروز آورا رخ می‌دهند. معمولا درد از یک طرف سر، اغلب اوقات اطراف چشم یا شقیقه شروع و به سمت عقب سر پخش می‌شود.
درد میگرن اغلب شدید است و بیماران آن را به صورت ضرباندار توصیف می کنند. تهوع و‌گاهی استفراغ در این بیماران دیده میشود .
اگر سردردهای میگرنی به طور مناسب درمان نشوند ۴ تا ۲۴ ساعت طول می‌کشند.

درمان میگرن

اگر میگرن را در مراحل اولیه تشخیص دهید می‌‌توانید با مسکن‌های معمول و بدون نیاز به نسخه ، آنها را درمان کنید.
استامینوفن، ایبوپروفن، ناپروکسن و در مجموع مسّکن‌ها همراه با کافئین اگر در ابتدای حمله به اندازه‌ی کافی مصرف شوند مؤثر هستند.
مصرف داروی ضد تهوع متوکلوپرامید می‌تواند تأثیر داروهای ضدالتهاب بدون استروئید را افزایش دهد.
وقتی احتیاج به تجویز نسخه‌های پزشکی باشد معمولا پزشکان به سراغ تریپتان‌ها می‌روند که به صورت قرص، اسپری بینی یا آمپول‌هایی که خود بیمار می‌تواند به خودش تزریق کند قابل تهیه است.
سوماتریپتان (sumatriptan) زولمی‌تریپتان (zolmitriptan) و ریزاتریپتان (rizatriptan) نمونه‌هایی از تریپتان‌ها هستند.
در ۷۰ درصد بیماران، تریپتان‌ها به مدت دو ساعت درد را آرام می‌کنند. نکته قابل توجه این است که هرچه زودتر دارو مصرف شود، تأثیر بهتری دارد.
بعضی بیماران لازم است بعد از ۱۲ تا ۲۴ ساعت یک دوز دیگر از این دارو مصرف کنند. از آنجا که تریپتان‌ها علاوه بر جریان خون مغز، بر جریان خون به قلب هم تأثیر می‌گذارند .
افراد مبتلا به بیماری‌های مربوط به رگ‌های کرونری (coronary) یا دیگر بیماری‌‌های قلبی جدی و فشار خون بالا، نباید تریپتان مصرف کنند. همچنین این دارو نباید در بیماران مبتلا به میگرن با آورا استفاده شود.

بعضی‌ها هنوز هم از داروهای قدیمی‌تر میگرن مثل ارگوتامین استفاده میکنند. برخی ممکن است به داروهای ضدتهوع، تجویز مسکّن‌های قوی‌تر یا یک کورتیکواستروئید مثل دگزامتازون روی آورند.

با پزشک‌تان مشورت کنید تا ببینید کدام روش درمان برای شما مناسب‌تر است. یادتان باشد که مصرف بیش از حد دارو می‌تواند باعث برگشتن سردرد و ایجاد چرخه‌های غیر طبیعی سردرد و مصرف دارو شود.
پس اگر بیش از دو یا سه بار در هفته به مصرف دارو احتیاج پیدا می‌کنید، درمان پیش‌گیرانه را امتحان کنید.

پیش‌گیری

بعضی‌ها به سادگی با خودداری از محرک‌های میگرن، از حملات میگرن جلوگیری می‌کنند. کسانی که فقط گاهی دچار این سردردها می‌شوند با درمان فوری به خوبی کنار می‌آیند.
در واقع در بعضی افراد تعداد حملات میگرنی حداکثر دو یا سه بار در ماه بوده و نیاز به درمان پیشگیرانه ندارند و در اینگونه موارد داروهایی استفاد می شود که سردرد را در مرحله حاد کنترل نماید. اما کسانی که دائما و یا بیش از سه بار در ماه دچار حملات میگرنی می‌شوند از دارو‌های پیشگیری کننده استفاده می‌کنند.
داروهایی که معمولا جهت پیشگیری از حملات سردرد تجویز می‌شوند عبارتند از :
والپروات سدیم ، نورتریپتیلین، پروپرانولول، توپیرامات ، گاباپنتین
و دربعضی موارد داروهای ضد افسردگی.

۳. سردردهای خوشه‌ای

سردردهای خوشه ای نسبت به سردردهای تنشی و میگرنی شیوع کمتری دارند اما بسیار شدیدتر هستند. این نوع سردردها در مردان شیوع بیشتری نسبت به زنان دارد.

نام این بیماری به خاطر ماهیت خوشه‌ای آن انتخاب شده‌ است. هر سال یا هر دو سال یک بار به طور معمول در زمان خاصی از سال در یک دوره‌ یک تا سه ماهه، فرد روزانه دچار یک تا هشت حمله‌ی سردرد می‌شود.
سردرد همیشه به یک طرف سر حمله می‌کند و بسیار شدید است. در این حالت چشم سمت دردناک، قرمز و دچار آبریزش می‌شود و ممکن است پلک بیفتد،
همچنین آبریزش بینی و گرفتگی بینی نیز در سمت مبتلا رخ می‌دهد. حمله‌ی سردرد ناگهانی است و ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می‌کشد و در زمان معینی از شبانه روز تکرار میشود و یا در ساعت مشخصی از نیمه شب بیمار را از خواب بیدار می کند.
بیشتر بیماران در هنگام حمله دچار بی‌قراری و ناآرامی می‌شوند‌ و نمی‌توانند آرام بنشینند، قدم می‌زنند، درجا می‌زنند یا سرشان را به دیوار می‌کوبند.
درد ممکن است با تهوع یا حساسیت به نور یا حساسیت به صدا همراه شود.

درمان

تنفس اکسیژن خالص می‌تواند حمله را متوقف کند. سوماتریپتان بویژه فرم تزریقی آن گاهی مفید است. تریپتان‌های دیگر هم ممکن است اثربخش باشند.
در بعضی از بیماران قطره‌ی بینی لیدوکائین و آمپول دی‌هیدروارگوتامین میتوانند مفید واقع شوند.
مؤثرترین دارویی که از حملات پیشگیری می‌کند، وِراپامیل است که کانال‌های کلسیمی را مسدود می‌کند. داروهای مؤثر دیگر، والپروات سدیم ، توپیرامات و لیتیوم هستند.

سردردهای ثانویه :

همانطور که در بالا اشاره شد ، سردردهای ثانویه بدنبال یک بیماری زمینه ای اتفاق افتاده و باید برای برطرف نمودن آن ، بیماری زمینه ای را درمان کرد .
# بعضی از علل سردردهای ثانویه عبارتند از :
۱. سردرد ناشی از افزایش ناگهانی فشار خون.
۲. سردرد ناشی از مننژیت و سایر عفونتهای مغز.
۳. سردرد بدنبال تومور مغزی.
۴. سردرد ناشی از خونریزی مغزی.
۵. سردرد بعلت سینوزیت
۶. سردر بدنبال افزایش فشار کره چشم
۷. سردر بدنبال عیوب انکساری چشم.
۸. سردرد بعلت عفونتهای دندانی.
۹. سردر ناشی از افزایش فشار مغز.
۱۰. سردرد بدنبال مصرف بعضی از داروها.

چه سردردهایی نگران‌کننده‌اند؟

اگر شما فردی مبتلا به سردرد هستید ، ۱۰ مورد زیر را جدی بگیرید :

۱. ایجاد سردرد بعد از سن ۵۰ سالگی .
۲. تغییر اساسی در الگوی سردرد درفردی با سابقه سردرد.
۳. سردرد با شروع ناگهانی و شدت زیاد.
۴. سردرد همراه با اختلال هوشیاری ، سرگیجه و اختلال بینایی.
۵. سردردمداوم بعد از ضربه به سر.
۶. سردردی که شخص را از خواب بیدار میکند.
۷. سردرد بهمراه تب ، تعریق شبانه و کاهش وزن.
۸. سردرد در فردی با سابقه سرطان و یا نقص در سیستم ایمنی.
۹. سردرد مداومی که شدت آن کاهش نیابد.
۱۰. سردرد مزمنی که همیشه در یکطرف سر باشد.

سردرد
دکتر کاویانی متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات
Rating: 5.0/5. From 1 vote.
Please wait...

پاسخی بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

با ما در تماس باشید
ورود به تلگرام