• گرگان، خیابان ولیعصر، عدالت ۲۲، ساختمان سرو

مقدمه


شاید زمانیکه به شما گفته شد یکی از عزیزانتان (خواهر ، برادر ، فرزند) مبتلا بیماری ام اس شده است ، غافلگیر شده و در اولین برخورد با این بیماری دچار اندوه ، نا امیدی و سردرگمی شده اید و دوست داشتید درباره این بیماری بیشتر بدانید.
در چنین شرایطی معمولاً قبل از هر چیزی به‌دنبال پاسخ دادن به این سؤال هستیم که در اولین قدم باید چه برخورد و عکس العملی داشته باشم.
اولین اقدامی که اکثر خانواده‌ها پس از آگاهی از ابتلای یکی از عزیزان می‌کنند ، غالباً مخفی نگه داشتن مسئله از کلیه آشنایان و حتی گاهی خود بیمار است و به دنبال آن فشارهای روحی فراوانی که به‌علت این مخفی‌کاری‌ها برای بیمار پیش می‌آید، چنان اثر مخربی بر بیماری می‌گذارد که حتی گاهی اثر مفید داروهای تجویز شده را هم خنثی می‌کند.
شاید بهتر باشد به‌عنوان یک بیمار ام اس تصمیم بگیرید به‌جای وحشت و گریز از مشکلی که پیش آمده، آن را بهتر بشناسید و ببینید چگونه می‌توان با کمترین مشکل با ام اس کنار آمد و یک زندگی طبیعی داشت و‌….
به یاد داشته باشید که با وجود تلاش‌های بسیار محققان، هنوز درمانی برای علاج کامل ام اس کشف نشده و درمان‌های موجود قادرند وضع بیماران را به‌طور نسبی کنترل نمایند.
اما نباید ناامید بشویم چون از طرفی با پیشرفت‌های سریع در عرصه‌های علمی به‌نظر می‌رسد با شناخت کامل بیماری و درمان قطعی آن فاصله چندانی نداشته باشیم و از طرف دیگر با آگاهی از شیوه‌های حمایتی موجود، خصوصاً مشورت با یک پزشک متخصص مغز و اعصاب و نیز فیزیوتراپیست حاذق و دلسوز، می‌توان خود را از لحاظ سلامت بدنی به حدی نزدیک به سایر افراد جامعه رساند

ام اس چیست؟

به یک شهر بزرگ فکر کنید: در این شهر ، آدم‌های زیادی زندگی می‌کنند که هر کدام وظیفه‌ای را انجام می‌دهد، یکی لباس مردم را تأمین می‌کند، دیگری عرضه‌کننده مواد غذایی است وسومین نفر هم جزو نیروهای انتظامی است و امنیت مردم شهر ما را برقرار می‌سازد.
هیچ فکر کرده‌اید بدن هر یک از ما چقدر به همین شهر شباهت دارد؟
هر یک از سلول‌هایی که بدن ما را می‌سازد به مثابه یکی از شهروندان شهر ما است که وظیفه مشخصی دارد، مثلاً سلول‌های پوست، لباس بدن را تأمین می‌کنند ، گلبول‌های قرمز خون مواد غذایی و گلبول‌های سفید خون امنیت آن را.گلبولهای سفیدخون، این مأموران انتظامی بدن ما، به‌صورت مداوم در خیابان‌ها و کوچه‌های آن یعنی رگ‌های خونی و فواصل کوچک بین سلولی می‌گردند تا هرگونه عامل بیگانه (مثلاً چند میکروب) را شناسائی کرده و از بین ببرند.
مثل اینکه یک چیز مهم فراموش شد! نیروگاه برق و سیم‌کشی برق این شهر چیزی نیست جز سیستم اعصاب مرکزی و رشته‌های عصبی. سیستم اعصاب مرکزی که شامل مغز و نخاع می‌باشد همراه با رشته‌های ظریف اعصاب که تمام اجزاء بدن را به مغز و نخاع ارتباط می‌دهند، در واقع سیم‌کشی ارتباطی بدن ما را تشکیل میدهند.
درون این سیم‌کشی‌ها هم جریان برق جاری است البته با شدتی بسیار ضعیف‌تر از آنکه ما را دچار برق‌گرفتگی کند!!
با هم به ساختمان یکی از این رشته‌های عصبی نگاه کنیم: همان‌طوری که در شکل می‌بینیم رشته عصبی درست مانند یک سیم برق به‌وسیله یک ماده پوششی محافظت می‌شود.
این ماده پوششی سوسیس‌مانند که میلین نام دارد فقط یک عایق یا حفاظ برای خود رشته نیست بلکه کمک می‌کند پیام الکتریکی با سرعتی چندین برابر منتقل شود و به‌زودی می‌بینیم که همین میلین یکی از بازیگران اصلی قصه ماست.
برگردیم به نیروهای انتظامی یا همان سیستم ایمنی بدن: سلول‌های مختلف این سیستم مانند کارمندانی وظیفه‌شناس، دائماً و با دقتی بسیار زیاد در حال انجام وظیفه‌اند، ولی هر کارمند وظیفه‌شناس ممکن است گاهی اشتباه کند…
در بدن ما وقتی که به دلایلی (که هنوز کاملاً مشخص نشده) گلبول‌های سفید اشتباهاً به میلین( به‌جای یک عامل بیگانه) حمله ور شوند، بیماری ام اس آغاز میشود.
و هر بار که این گلبول‌ها به رشته‌های اعصاب مربوط به یکی از اندام‌های بدن‌مان حمله می‌کنند، آن اندام دچار مشکل خواهد شد.
مثلاً زمانی ممکن است در راه رفتن وزمانی دیگر دردیدن یا حفظ تعادل دچار مشکل شویم.

تعریف بیماری ام اس

بیماری مالتیپل اسکلروزیس (MS) یک بیماری درگیر کننده سیستم عصبی مرکزی بوده و جزو گروه بیماری های “خودایمن” محسوب می شود که در آن سیستم ایمنی فرد اشتباهاً سیستم عصبی مرکزی (شامل مغز و نخاع) را هدف حملات خود قرار می دهد در نتیجه این حمله، در داخل سیستم عصبی، واکنش های التهابی به وجود می آید که نهایتاً سبب تخریب برخی قسمت ها بخصوص غلاف میلین می شود (غلاف میلین پوشاننده رشته های عصبی است و سلامت آن برای سرعت بخشیدن به انتقال پیام های عصبی لازم است).
امروز می دانیم که قسمت های آسیب دیده فقط میلین نیست بلکه خود رشته های عصبی نیز هدف حمله های سیستم ایمنی قرار می گیرند و تخریب می شوند.
آسیب به نواحی مختلف سیستم عصبی، بسته به عمل آن ناحیه، علایم مختلفی را برای فرد مذکور ایجاد می کند. این علایم در افراد مختلف، به گونه مختلف و شدت متفاوت بروز می کند.
این آسیب ها در صورتی که خیلی شدید نباشند پس از چند روز – هفته برطرف می شوند اما در صورتیکه خیلی شدید باشند ممکن است در نسج مغز یا نخاع تغییراتی دایمی ایجاد کنند که به آن اسکلروز می گویند و از آنجا که این ضایعات در نواحی متعدد و پراکنده ایجاد می شوند بیماری به مالتیپل (متعدد) اسکلروزیس معروف شده است.
علت بیماری ام اس مشخص نیست اما در حال حاضر دانشمندان بر این باورند که تداخل چند عامل برای ابتلا به بیماری ضروری است: عوامل ژنتیکی، پاسخ های غیرطبیعی سیستم ایمنی و عوامل محیطی همه دست به دست هم می دهند و بیماری را ایجاد می کنند.

انواع مختلف بیماری ام اس

از آنجا که بیماری ام اس از نظر علائم، فرم حملات، شدت حملات، میزان بهبودی علائم پس از حملات، سیر بیماری و پاسخ به داروها، بسیار متفاوت است در دنیا به “بیماری هزار چهره” معروف است و به همین دلیل قابل پیش بینی نیست که در هر فرد مبتلا، ام اس چه رفتاری را نشان خواهد داد.
با این حال و به طور کلی چهار نوع مختلف برای بیماری توصیف شده است.

الف) فرم عود کننده – بهبود یابنده (RRMS) : این فرم مشخص میشود با دوره های عود علائم (که به آن حمله بیماری می گوئیم) که به تدریج بطور کامل یا نسبی بهبود می یابند و در واقع فرد وضعیت با ثباتی دارد تا وقوع حمله بعدی

ب) پیشرونده ثانویه (SPMS) : در این فرم فرد ابتدا حملاتی را تجربه می کند و در فواصل حالت ثابتی دارد اما پس از مدتی تعداد حملات کم می شود ولی در فواصل حملات حالت با ثباتی ندارد و علائم در بین دو حمله به تدریج بدتر می شودو در نهایت حمله ها بطور کامل متوقف می شوند ولی بیماری آرام آرام پیشرفت می کند.

ج) فرم پیشرونده اولیه (PPMS) : در این فرم حملات یا اصلا وجود ندارد و یا فقط در شروع بیماری یک حمله روی داده ولی پس از آن بیماری به تدریج پیشرفت می کند و علائم بدتر میشوند.

د) فرم پیشرونده حمله ای (PRMS) : بیماری از ابتدا و به آرامی پیشرفت داشته اما حمله ها هم گهگاه روی داده است.

علائم بیماری ام اس چیست ؟

از آنجا که ام اس سبب آسیب سیستم عصبی می شودلذا اصولا هر علامتی می تواند ایجاد کند و این علامت بسته به محل آسیب متفاوت است. با این حال رایج ترین علائم عبارتند از :
خستگی ناتوان کننده ، مشکلات بینایی مانند تاری دید یک چشم و دوبینی، اختلالات حسی مثل گز گز و یا بی حسی یک یا چند اندام ، ضعف حرکتی همچون ضعف یک اندام یا ضعف یکطرفه اندامها ، سرگیجه و عدم تعادل در راه رفتن علائم ام اس غیر قابل پیش بینی و از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند و حتی در یک فرد هم در طول زمان تغییر می کند.
ممکن است در یک برهه از زمان ایجاد و در مقطع زمانی دیگر از بین بروند و شاید هم ماندگار شوند و یا بدتر شوند.

چه عاملی سبب ایجاد علائم میشود؟

علائم ام اس زمانی ایجاد می شود که در داخل سیستم عصبی التهاب ایجاد شود
. عامل ایجاد این التهاب در واقع سیستم ایمنی آن فرد است و حاصل آن تخریب غلاف میلین در اطراف رشته های عصبی و حتی خود رشته های عصبی است.
آسیب ناشی از التهاب ممکن است علائمی ایجاد کند که می توانند در عرض چند هفته تا ماه برطرف شوند و یا اینکه دائمی شوند.

علائم بیماری ام اس

بسته به این که پلاک های ام اس در کدام قسمت سیستم عصبی ایجاد شوند علائم متفاوتی ایجاد می کنند و از آنجا که پلاک ها در هر نقطه از سیستم عصبی ممکن است ایجاد شوند پس علائم هم بسیار متفاوت است.
این علائم شامل موارد زیر میباشند

الف) خستگی
در حدود ۸۰ % بیماران مبتلا به ام اس این مشکل را تجربه می کنند و همانطور که گاهای بسیار آزار دهنده می شود و می تواند بازدهی فرد را در منزل یا محل کار کاهش دهد و حتی ممکن است در فردی که هیچ محدودیت حرکتی ندارد، به شکلی مزاحم و محدودکننده تظاهر کند.
علت خستگی ام اس در حال حاضر مشخص نیست ولی مطالعاتی در حال انجام است که معیارهایی پیدا کنند تا بتوان خستگی ام اس را با آنها تشخیص داد و شدت آن را اندازه گیری کرد.
آنچه که شاید آزاردهنده تر از خود خستگی ام اس است، عدم درک صحیح اطرافیان از این مشکل می باشد بطوریکه در اغلب موارد به حساب “تنبلی” ، “عدم همکاری و عدم احساس مسئولیت” و یا گاهاً به حساب “افسردگی” گذاشته می شود و مشکل را از آنچه که هست بزرگتر می کند.

انواع خستگی در ام اس
چند نوع مختلف خستگی ممکن است در ام اس اتفاق بیفتد برای مثال آنها که از مشکلات ادراری رنج می برند و در طول شب برای ادرار کردن بیدار می شوند در روز احساس خواب آلودگی و خستگی می کنند. آنها که در طول شب دچار گرفتگی های دردناک عضلانی می شوند نیز به همین دلیل در طی روز احساس خوبی ندارند.
افرادی که دچار افسردگی هستند نیز احساس خستگی می کنند. بالاخره آنها که برای انجام اعمال روزانه شان نیاز به تلاش بیشتر و مصرف انرژی زیادی دارند طبیعی است که زودتر دچار خستگی میشوند.
علاوه بر این چند علت که برشمردیم، نوعی دیگر از خستگی است که مختص بیماری ام اس است و ناشی از ضایعات خود بیماری ام اس می باشد.
محققین در تلاشند که ویژگی های این نوع خستگی یعنی “خستگی ام اس” را که آن را از سایر خستگی ها متمایز میکند، توصیف کنند.
این ویژگی های متمایز کننده عبارتند از:
– معمولا هر روز وجود دارد.
– میتواند صبح هنگام حتی پس از برخاستن از یک خواب خوب وجود داشته باشد.
– بتدریج در طول روز بدتر می شود.
– با گرما و رطوبت بدتر می شود.
– بطور غیر قابل انتظار و غیرقابل پیش بینی ایجاد می شود.
– بطور کلی از خستگی معمولی شدید تر است.
– احتمال اینکه در اعمال روزانهاختلال ایجاد کند بیشتر از خستگی معمولی است.
– بطور مستقیم با افسردگی و یا میزان توانمندی های فرد مرتبط نیست.

+ چگونه خستگی در ام اس را مدیریت کنیم؟

از آنجا که خستگی می تواند به عللی غیر از ام اس روی دهد مانند افسردگی، بیماری تیروئید، کم خونی، به عنوان عارضه خیلی داروها و بالاخره بی فعالیتی، لذا عزیزان مبتلا به ام اس در صورتی که احساس کنند خستگی شان مزاحم و محدود کننده است باید با پزشک خود مشورت کنند تا ابتدا علت آن مشخص و سپس برای رفع آن اقدام شود.
برای مدیریت خستگی موارد زیر را به شما پیشنهاد می کنیم:
# کاردرمانی به عنوان یکی از روش های توانبخشی می تواند با ارائه روش ها و تمریناتی، انجام امور منزل و محل کار را تسهیل کند.
# فیزیوتراپی با ارائه تمرینات ورزشی در بهبود قدرت عضلانی و در نتیجه انجام بهتر امور و صرف انرژی کمتر حتی برای راه رفتن موثر است.
# تنظیم خواب و اصلاح بی خوابی از طریق برطرف کردن علائمی که خواب شبانه را مختل می کنند و یا رفع سایر علل بیخوابی (برای مثال رفع علائم ادراری، گرفتگی های عضلانی و یا درمان افسردگی)
# اقدامات روانشناسی مانند مدیریت استرس، بکارگیری روش های “آرام سازی” ، روان درمانی و . . .
# مقابله با گرما
# پرهیز از مصرف داروهایی که ایجاد خستگی می کنند.
# استفاده از داروهای ضد خستگی (بانظر پزشک معالج). دو داروی آمانتادین و مدافینیل بیشترین داروهایی هستند که به این منظور استفاده می شوند. اگرچه هیچ یک مورد تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا نیستند ولی تحقیقات نشان داده که می توانند تا حدی مؤثر باشند.

ب) احساس کرختی
احساس کرختی یا همان حسی که اصطلاحاً موقع “خواب رفتن” اندام هایمان تجربه می کنیم، از علائم شایع بیماری ام اس است که می تواند در هر قسمتی از بدن مثلا صورت، تنه و اندام ها احساس شود و در خیلی از موارد اولین علامت بیماری ام اس است.
این حس ناخوشایند ممکن است خفیف باشد و یا برعکس آنقدر شدید باشد که مزاحم استفاده از آن اندام شود.
مثلا اگر فردی در پاها احساس شدید کرخی داشته باشد ممکن است در راه رفتن مشکل پیدا کند و یا اگر در دست ها چنین حسی را تجربه کند، در عمل نوشتن، لباس پوشیدن و یا نگه داشتن اشیا با دست با مشکل روبرو شود.
مبتلایان به ام اس که کرختی شدیدی را در صورت خود احساس می کنند لازم است مراقب جویدن و خوردن خود باشند چرا که ممکن است داخل دهان و یا زبان خود را گاز بگیرند.
در سایر قسمت های بدن هم این اختلال ممکن است سبب عدم احساس اشیا داغ و در نتیجه منجر به سوختگی پوست شود.
در حال حاضر دارویی برای بهبود احساس کرختی وجود ندارد اما خوشبختانه در اغلب موارد خفیف است و خود به خود بهبود می یابد. در موارد خیلی شدید و مزاحم، پزشک شما ممکن است از یک دوره کورتیکواستروئید کمک بگیرد.

ج) مشکلات راه رفتن
مشکلات راه رفتن یکی از مشکلات شایع در بیماری ام اس محسوب می شود. این مشکلات به عوامل مختلفی مربوط می شود.

۱.سفتی پاها: سفتی عضلات یا اصطلاحاً spasticity می تواند در راه رفتن ایجاد مزاحمت کند.
تمرینات کششی و ضد سفتی پاها و نیز داروهای شل کننده عضلانی مانند بکلوفن و تیزانیدین می توانند در رفع این مشکل موثر باشند. (با نظر پزشک معالج و همکاران فیزیوتراپیست).

۲.اشکالات تعادلی: اشکالات تعادلی سبب مختل شدن تعادل فرد در زمان راه رفتن می شوند. اگر این اختلال شدید باشد نیاز به مداخلات درمانی (تمرینات تعادلی که توسط فیزیوتراپیست و کاردرمانگر تجویز می شود) و یا در صورت لزوم استفاده از وسایل کمک حرکتی دارد تا امنیت شخص را در زمان راه رفتن تأمین کند.

۳.مشکلات حسی: همانگونه که در ابتدای این مطلب عنوان کردیم گاها احساس کرخی آنقدر شدید و مزاحم می شود که فرد قادر نیست کف زمین را احساس کند و یا اینکه محل پاهای خود را درفضا پیدا کند و این مسئله راه رفتن را با دشواری روبرو می کند.

۴.خستگی: خستگی اگر شدید باشد می تواند راه رفتن فرد را محدود کند.که در این مورد به تفصیل صحبت شد.

۵.ضعف: ضعف عضلات پاها نیز دلیل دیگری برای مشکلات راه رفتن است. ولی خوشبختانه تا حد زیادی می تواند با تمرینات فیزیوتراپی و یا استفاده از وسایل کمکی جبران شود.

از آنجا که مشکلات راه رفتن ممکن است سبب سقوط افراد شود بنابراین ضروری است که دوستان مبتلا به ام اس، مسئله را جدی بگیرند و از تمام روش های موجود برای رفع این مشکل استفاده کنند (مثلا داروها، فیزیوتراپی و . . . )

+ درمان و مدیریت مشکلات راه رفتن:

اغلب موارد مشکلات راه رفتن با انجام تمرینات و روشهای فیزیوتراپی، استفاده از وسیله کمکی مناسب (عصا و … )، مصرف داروهای مربوطه برای رفع سفتی عضلانی و افزایش سرعت راه رفتن (مانند فامپریدین با نام ایرانی  Dalfyra و famzira) تا حدود زیادی بهبود می یابند.
یادتان باشد استفاده از وسایل کمکی مانند عصا، واکر و . . . به اعتبار شما لطمه نمی زند و از محبوبیت شما کم نمی کند از طرف دیگر باعث می شود امنیت بیشتری در راه رفتن داشته باشید و در نتیجه احتمال افتادن و سقوط را کاهش می دهد.
خستگی شما را در زمان راه رفتن و دردهای کمر و زانو را کاهش می دهد و علاوه بر اینها، استقلال شما را در انجام کارهای شخصی و یا حتی امور منزل یا شغلی تأمین می کند.
حتی الامکان روی زمین های ناهموار و خیس راه نروید.
منزل خود را ایمن کنید بخصوص کف آشپزخانه و حمام را با پوشش مناسب مفروش کنید.
اضافه وزن خود را اصلاح کنید چرا که اضافه وزن دردها و خستگی شما را افزایش می دهد و مانع فعالیت فیزیکی لازم می شود.

د) اختلالات بینایی
اختلالات بینایی از اختلالات بسیار شایعی است که در ام اس دیده میشود و اولین علامت برای خیلی از مبتلایان به ام اس می باشد.
اختلالات بینایی به سه فرم مختلف ممکن است تظاهر پیدا کنند :
۱. تاری دید با یا بدون درد در کره چشم :
این علامت یا در نتیجه التهاب عصب بینایی ایجاد می شود و یا در اثر ایجاد ضایعات ام اس در راههای بینایی در مغز . مشکل دید از این نوع میتواند به فرم خاکستری شدن دید (اختلال در دید رنگ) و یا ایجاد یک لکه سیاه در میدان بینایی تظاهر کند.
التهاب عصب بینایی تقریبا همیشه بهبود می یابد اما درمان با کورتون میتواند بهبودی را تسریع و تکمیل نماید.
۲. دوبینی :
این علامت زمانی ایجاد می شود که عضلات چشم نمی توانند بصورت هماهنگ با یکدیگر کار کنند و در نتیجه به جای یک تصویر، دو تصویر به مغز ارسال و درک میشود.
دو بینی در شرایط خستگی یا کار زیاد چشمی (مثلا مطالعه زیاد و یا کار زیاد با کامپیوتر) تشدید می شود و با استراحت بهبود می یابد. استراحت چشمی در طول کار می تواند به رفع این عارضه کمک نماید.
این مشکل در نتیجه ایجاد ضایعات ام اس در راههای مربوط به هماهنگی عضلات چشمی روی میدهد و در بسیاری موارد خود به خود یا با درمان بهبود می یابد.
۳. پرش کره چشم (نیستاگموس) :
این مشکل در نتیجه ایجاد ضایعات ام اس در راههای مربوط به سیستم تعادلی و یا سیستم اصلاحی چشم بوجود می آید. گاها فقط در زمانی روی میدهد که فرد به یک سمت نگاه میکند و اختلال زیادی در اعمال روزانه ایجاد نمیکند.
گاهی هم ممکن است آنقدر شدید شود که بینایی را مختل کند. این عارضه هم می تواند با یا بدون درمان بهبود یابد و یا نیاز به ابزار کمکی چشم پزشکی داشته باشد.

ه) سرگیجه
یکی دیگر از علائم مورد بحث امروز ما سرگیجه است که به اشکال متفاوتی میتواند بیان شود.
انواع مختلف بیان این حس عبارتند از سیاهی رفتن چشم، ضعف و بی حالی و یا احساس چرخیدن محیط یا خود فرد، احساس کج شدن محیط اطراف و…  احساس سرگیجه میتواند همراه با علائم دیگر مثل اشکال تعادل، تهوع و استفراغ نیز باشد.
گاها هم در واقع فرد مشکل تعادل در زمان راه رفتن دارد که آن را به شکل سرگیجه بیان می کند. این علامت علل زیادی دارد که لازم است ابتدا توسط پزشک نوع و علت دقیق آن مشخص تا درمان صحیحی برای آن انتخاب شود.

و) سفتی عضلانی (spasticity)
منظور از سفتی عضلانی، افزایش تونیسیته عضلات است که مسئله ای غیر طبیعی است و نشانه آسیب سیستم عصبی است.
سفتی عضلانی از این نوع سبب می شود فرد احساس گرفتگی و درد در عضله مربوطه داشته باشد و از طرفی هم به دلیل ناهماهنگی ایجاد شده در کار عضلات مختلف، راه رفتن فرد را
دچار مشکل می کند.
البته مثل تمام علائم بیماری ام اس میتواند خفیف یا شدید باشد. علاوه بر اینها، فرد ممکن است در اطراف مفاصل هم احساس درد یا گرفتگی کند و یا حتی کمر درد داشته باشد.
سفتی عضلانی اصولاً می تواند در هر اندامی اتفاق بیافتد ولی در پاها شایع تر است. حرکات ناگهانی یا تغییر در وضعیت اندام، هوای گرم یا سرد، رطوبت و یا عفونت ها و یا حتی لباس تنگ همگی می توانند سفتی عضلانی را تشدید کنند.
این عارضه لازم است درمان مناسب شود (دارویی و درمانهای توانبخشی) چرا که در صورت عدم درمان می تواند منجر به تغییر شکل مفاصل و درد دائمی اندامها شود و این مسئله خود می تواند سبب تشدید سفتی عضلانی شود.
البته باید توجه داشت که در برخی موارد که ضعف عضلانی هم وجود دارد درجات کمی از سفتی عضلانی می تواند به راه رفتن فرد کمک کند و لذا نباید این سفتی مفید را از بین برد.

+ درمان و مدیریت سفتی عضلانی
بطور کلی دو روش اصلی برای درمان و مدیریت سفتی عضلانی وجود دارد که لازم است با صلاحدید پزشک معالج برنامه ریزی شود.

اقدامات توانبخشی: تمرینات ورزشی مناسب زیر نظر همکاران فیزیوتراپ و کاردرمان می تواند در کاهش سفتی بسیار مؤثر باشد.
توجه داشته باشید که تمرینات ورزشی نامناسب ،برعکس، می تواند سفتی اندام را تشدید کند. بنابراین توصیه ما این است که تمرینات ورزشی حتما زیرنظر همکاران گروه توانبخشی انجام شود.

داروها: دو دارویی که بیش از همه در رفع عارضه سفتی عضلانی استفاده می شوند، باکلوفن و تیزانیدین هستند. این داروها شل کننده های عضلانی هستند و البته مانند هر داروی دیگری در کنار اثرات مفید، عوارضی هم ممکن است داشته باشند.
عوارض شایع تر آنها عبارتست از خواب آلودگی، احساس ضعف عضلانی و خشکی دهان .

ز) ضعف عضلانی
ضعف عضلانی که در بیماری ام اس شایع است در هر قسمتی می تواند روی دهد. قدم اول در مدیریت این علامت این است که علت را مشخص کنیم.

استفاده نکردن از عضلات: در برخی موارد، سایر مشکلات بیماری ام اس نظیر درد، خستگی و مشکل تعادل سبب میشود فعالیت کلی فرد مبتلا کاهش یابد.
کم شدن میزان فعالیت فیزیکی فرد سبب می شود که از عضلات استفاده کافی نشود و در صورت ادامه این وضع بتدریج عضله دچار لاغری و ضعف می شود.
لذا برای جلوگیری از این مسئله، هرآنچه که سبب محدود شدن فعالیت فیزیکی فرد می شود باید در اسرع وقت اصلاح شود و فرد با یک برنامه مرتب ورزشی عضلات خود را قوی نگه دارد.

ضعف ناشی از ضایعات بیماری ام اس در نخاع و یا مغز :درمان این نوع ضعف با روشهای مناسب توانبخشی و همچنین درمانهای دارویی ممکن می شود.

ضعف عضلانی در اندام تحتانی سبب اشکال در راه رفتن می شود و درمان و مدیریت آن شامل داروها، وسایل کمکی و تمرینات ورزشی است.
ضعف عضلانی در اندام های فوقانی سبب اشکال در انجام اعمال روزانه فرد می شود که بازهم با تمرینات ورزشی مناسب (زیر نظر کاردرمانگر) و استفاده از ابزار مناسب در خانه و محل کار تا حدود زیادی بهبود می یابد.
ی) اختلالات ادراری

آیا شما بیش از یکبار در طول شب برای دفع ادرار بیدار میشوید ؟
آیا نسبت به قبل، دفعات بیشتری ادرار میکنید؟
آیا با شتابزدگی برای دفع ادرار اقدام میکنید؟
آیا بی اختیاری ادرار دارید؟
چنانچه به هریک از سؤالات فوق پاسخ مثبت داده اید، احتمالا دچار نوعی اختلال ادراری هستید و این اختلال میتواند ریشه در زمینه بیماری ام اس شما باشد و در بسیاری موارد قابل کنترل است.

+ یک مثانه سالم چگونه کار میکند؟
بطور کلی مثانه نرمال همچون مخزنی قابل انقباض عمل میکند که عمل آن ذخیره ادرار تا زمانی است که فرد برای دفع ادرار اقدام کند و شرایط برای این عمل مهیا باشد.
در چنین شرایطی عضلات مثانه منقبض میشوند و ادرار با فشار به بیرون رانده میشود. اما شرط خروج ادرار این است که عضلات گردن مثانه (اسفنکتر) همزمان شل شوند تا راه خروجی ادرار باز و ادرار خارج شود.
لذا برای انجام عمل ادرار کردن به شکل نرمال لازم است هم عضلات مثانه طبیعی باشند و طبیعی کار کنند و هم هماهنگی لازم بین مثانه و اسفنکتر وجود داشته باشد. این اعمال تحت تأثیر سیستم عصبی مرکزی یعنی مغز و نخاع انجام می پذیرد.

+ مشکلات ادراری در بیماری MS
اگر ضایعات ام اس در راههای کنترل کننده دفع ادرار در مغز یا نخاع ایجاد شود سبب ایجاد اختلال در عمل ادرار کردن (در مرحله ذخیره و یا در مرحله تخلیه) میگردد.
در نتیجه یا ظرفیت مثانه کم میشود و مثانه نمی تواند به اندازه کافی ادرار را در خود ذخیره نگه دارد (اختلال در ذخیره) یا مثانه نمیتواند ادرار را به اندازه کافی تخلیه کند (اشکال در تخلیه) و یا هر دو مشکل فوق باهم ایجاد میشود. در نتیجه این اختلالات فرد دچار علائم ذیل میشود:

# افزایش دفعات ادرار کردن با یا بدون فوریت در ادرار کردن
# مکث در شروع ادرار کردن
# بیداری های مکرر در شب برای دفع ادرار
# بی اختیاری در ادرار
# احتباس ادرار (ناتوانی در تخلیه ادرار به اندازه کافی)

درمان و مدیریت مسائل ادراری

روش های مختلفی برای کنترل و مدیریت مسائل ادراری وجود دارد که با بکارگیری آنها می توان تا حد زیادی این مسائل را حل کرد.
تعدیل در رژیم غذایی:پرهیز از مواد محرک مثانه مانند چای، قهوه و خوراکی هایی که اسیدیته بالایی دارند (مانند گریپ فروت) و با تحریک مثانه دفعات دفع ادرار را زیاد می کنند.
بهتر است در طول روز مایعات کافی (آب و آب میوه) به میزان ۴-۸ لیوان دریافت کنید اما از چند ساعت مانده به ساعت خواب شب، دیگر مایعات مصرف نکنید.
با برنامه ادرار کنید، این برنامه را لازم است پزشک و یا همکاران گروه توانبخشی به شما ارائه دهند.
ممکن است لازم شود از داروها کمک بگیرید که در این صورت این کار حتما باید پس از بررسی وضعیت کلیه و مثانه و با نظر پزشک معالج انجام شود.
روش های فیزیوتراپی و بیو فیدبک هم هریک در جایگاه خود می تواند کمک کننده باشد.
در صورتیکه مثانه نتواند ادرار را به اندازه کافی تخلیه کند ممکن است لازم شود از “سوند” برای تخلیه مثانه کمک بگیرید.
سوند ممکن است بصورت موقتی استفاده شود و یا ممکن است بطور دائمی در مثانه بماند. اخیرا روش های مختلفی با مکانیسم تحریک اعصاب مثانه (PTNS) و inter stim مورد استفاده قرار گرفته که در برخی مواردممکن است کمک کننده باشند.
یادتان باشد برای صحبت کردن در خصوص مشکلات ادراری خود هرگز رودربایستی نکنید و مسائل را به محض اینکه احساس کردید با پزشک در میان بگذارید.

چه کسانی احتمال ابتلاء بالاتری دارند ؟

در سراسر دنیا به نظر می رسد حدود ۲٫۳ میلیون نفر مبتلا به ام اس هستند.
ضمن اینکه می دانیم بیماری مسری نیست و مستقیما هم به ارث نمی رسد، اما به نظر می رسد فاکتورهایی وجود دارند که نحوه توزیع بیماری را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهند و شاید نهایتا همین مسئله کمک کند که علت بیماری مشخص شود.
این فاکتورها عبارتند از جنس، ژنتیک، سن و جغرافیای مناطق و ویژگی های نژادی . مطالعه تمام این عوامل در دانشی می گنجد به نام “اپیدمیولوژی”. اپیدمیولوژی دانشی است که احتمال وقوع بیماری، نحوه توزیع آن و کنترل احتمالی بیماری ها و سایر فاکتورهای مرتبط با سلامت انسان را مورد بررسی قرار می دهد. مطالعات اپیدمیولوژیک در بیماری ام اس پیچیدگی هایی دارد که گاها کار را دشوار می سازد اما با همه این دشواری ها لحظه ای متوقف نشده و نخواهد شد.

نتایج مطالعات اپیدمیولوژیک ام اس

سن:
در بیشتر مبتلایان به ام اس سن شروع بیماری بین ۲۰ و ۵۰ سال است. اگرچه ام اس می تواند در کودکان و یا بالغین مسن تر هم روی دهد.

عوامل جغرافیایی :
عموما ام اس در نواحی دور از خط استوا شایع تر است . با این حال در یک منطقه با فاصله مشابه از خط استوا میزان شیوع بیماری یکسان نیست.
مثلا ام اس در برخی کشورها نظیر رومانی ، نروژ و نیوزیلند تقریبا دیده نشده و این بیانگر این مسئله است که نژاد و جغرافیا به طریق پیچیده ای که نمی دانیم، با یکدیگر تداخل می کنند و میزان شیوع را تعیین می کنند.
مهاجرت از یک منطقه جغرافیایی به منطقه دیگر نیز به نظر می رسد ریسک ابتلاء به ام اس را تحت تأثیر قرار می دهد بطوریکه ممکن است ریسک را بالاتر از منطقه مورد مهاجرت ببرد و یا پائین تر.
گروهی که در سنین اوایل کودکی مهاجرت کرده باشند ریسک ابتلا خودشان برابر ریسک منطقه مورد مهاجرت می شود اما آنها که در سنین بالاتر مهاجرت می کنند ریسک ابتلاءشان مشابه منطقه قبل از مهاجرت است.
این تغییر نه برای خود فرد بلکه برای نسل بعدی به وقوع می پیوندد. اگرچه رابطه پیچیده ای بین فاکتورهای محیطی و ژنتیک وجود دارد و نهایتا تداخل این دو ریسک ابتلاء را تعیین می کنند اما به نظر می رسد که مواجهه با برخی عوامل محیطی در سنین کودکی به شرط وجود عوامل ژنتیک خاص، فرد را مستعد ابتلاء به ام اس می کند.

جنسیت :
ام اس حداقل دو تا سه برابر در خانم ها شایع تر است و این نشانگر آن است که احتمالا هورمون ها هم نقشی در ابتلاء به ام اس دارند. این نسبت بر اساس مطالعات جدید به سه تا چهار برابر هم رسیده است.

ژنتیک :
فاکتورهای ژنتیک نقش بسیار مهمی در تعیین این که چه کسانی استعداد ابتلاء به ام اس را دارند، ایفا می کنند. شواهدی که برای این ادعا وجود دارد عبارتند از :

بطور متوسط در ایالات متحده از هر ۷۵۰ نفر یک نفر (۰/۱ %) به ام اس مبتلا می شوند.

برای وابستگان درجه یک فرد مبتلا به ام اس شامل فرزندان، خواهر و برادرها و یا قل دوم دوقلوهای دو تخمی این احتمال به %۵-۵/۲ افزایش می یابد. در فامیل هایی که چند فرد مبتلا به ام اس دارند این ریسک بازهم بالاتر می رود.

در دوقلوهای تک تخمی (مشابه)، در صورت ابتلا یکی از آنها به ام اس، احتمال ابتلاء دیگری به ۲۵% افزایش می یابد. همین جا مشخص می شود که عوامل ژنتیک هم به تنهایی تعیین کننده ریسک نیستند.

تحقیقات نشان داده است که ام اس در اغلب نژادها روی می دهد از جمله نژاد آفریقایی، آمریکایی، آسیایی . . . اما بیشترین شیوع در میان نژاد کاکاسین اروپای شمالی گزارش شده است

تغذیه در ام اس

برای داشتن یک تغذیه مناسب در درجه اول انرژی دریافتی بیماران باید با توجه به شرایط آن‌ها برای پیشگیری از افزایش و کاهش وزن غیرضروری تنظیم شده و از مقادیر مناسب و کافی پروتئین و کربوهیدرات استفاده گردد.
برای انتخاب چربی‌ها استفاده از روغن زیتون، روغن ماهی و سایر منابع اسیدهای چرب امگا۳ توصیه می‌شود و تا حد ممکن باید مصرف چربی‌های اشباع محدود شود.
منبع عمده چربی‌های اشباع مواد غذایی با منشأ حیوانی مانند گوشت قرمز و لبنیات پرچرب هستند و در ام اس نباید مورد استفاده قرار گیرد تامین مناسب منیزیم، فولات، ویتامین B6، ویتامین B12، روی، ویتامین D، ویتامین E، سلنیم و اسیدهای چرب امگا۳ برای حفظ وضعیت تغذیه‌ای مطلوب و کنترل این اختلالات توصیه می‌شوند. ویتامین B12 به‌ویژه برای عملکرد مناسب سیستم عصبی مورد نیاز است و مصرف متعادل آن توصیه می‌شود.
اسیدهای چربی غیراشباع به‌ویژه چربی‌های امگا ۳، از اجزای ساختاری اصلی در غشای سلول‌های عصبی هستند و در تنظیم عملکرد ایمنی نیز نقش دارند. با توجه به تخریب ساختارهای عصبی در بیماری MS و اختلال در سیستم ایمنی برخی مطالعات پیشنهاد می‌کنند که مصرف مناسب این چربی‌ها دارای اثرات مفیدی می‌باشد. ویتامینی که تاکنون نقش آن در ابعاد مختلف بیماری MS بیش از سایر ویتامین ها مورد توجه قرار گرفته است ویتامین D می‌باشد.
منابع غذایی این ویتامین شامل ماهی، غذاهای غنی‌شده مانند لبنیات و غلات صبحانه هستند. اما عمده‌ترین منشأ تولید آن در پوست و به وسیله تابش مستقیم نور خورشید است.
ویتامین D برای عملکرد مناسب سیستم ایمنی مورد نیاز است و سطوح نرمال آن ممکن است در کندتر کردن پیشرفت بیماری MS مفید باشد.
همچنین افراد مبتلا به MS به علت فعالیت بدنی کم، درمان‌های دارویی، مواجهه کم با نور خورشید و جنسیت مونث بیشتر افراد مبتلا، در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند که این ویتامین می‌تواند به همراه دریافت کلسیم کافی در حفظ توده استخوانی و پیشگیری از بیماری فوق موثر باشد. تامین ویتامین D، در حدی که سطوح آن در بدن در حد نرمال باشد، در بیماران مبتلا توصیه می‌شود.
در مورد منبع تامین ویتامین‌ها در بیماران مبتلا به MS به شکل مکمل‌های با دوز بالا و اثرات مفید آن‌ها بحث‌های زیادی وجود دارد. به طور کلی باید در نظر داشت ویتامین‌ها هر کدام دارای نقش‌های جداگانه‌ای در بدن هستند، اما همگی در یک تعادل دقیق نسبت به یکدیگر کار می‌کنند،
بنابراین مصرف دوزهای بالا از یک ویتامین می‌توانند باعث کمبود نسبی در سطوح دیگری شود. به همین دلیل منابع غذایی ویتامین‌ها مانند میوه‌ها و سبزیجات نسبت به مصرف مکمل‌های غذایی ارجحیت دارند.
زیرا این مواد غذایی دارای نسبت‌های مفیدی از ویتامین‌ها، همچنین فیبر، مواد معدنی، و سایر مواد مفید در شکل طبیعی خود هستند. البته در صورتی که در مورد بیماری تشخیص داده شود به علت عدم دریافت کافی مواد غذایی یا شرایط بیماری، ویتامین‌ها و سایر مواد مغذی در حد کافی تامین نمی‌شوند،
می‌توان با تشخیص متخصص از مکمل‌های غذایی در حد نیازهای بدن و نه دوز بالا استفاده کرد.
ارتباط بین رژیم غذایی و بیماری MS به سال‌ها پیش بازمی‌گردد. مطالعات در دهه‌های گذشته به بررسی نقش ویتامین D و نوع چربی‌های مصرفی در بروز MS پرداخته‌اند.
بر اساس شواهد موجود افراد با سطوح پایین ویتامین D در بدن، افراد ساکن در مناطق با آب و هوای سرد و کسانی که کمتر در معرض نور خورشید قرار دارند (به علت ساخت کمتر ویتامین D در بدن)، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.
در زمینه نوع چربی‌های مصرفی بر اساس مطالعات موجود دیده شده است که مناطق با مقادیر بالای مصرف چربی‌های حیوانی و لبنیات پرچرب نسبت به مناطق با مصرف بالای ماهی و میوه و سبزی شیوع بالاتری از MS دارند.
البته این عوامل غذایی مانند سایر علل جزو عوامل احتمالی ابتلا به MS هستند و به عنوان عامل قطعی شناخته نمی‌شوند.
صرف‌نظر از نقش تغذیه در بروز و پیشگیری از MS، باید در نظر داشت بیماری MS یک بیماری مزمن تحلیل برنده است، بنابراین نقش تغذیه مناسب و کافی برای بیماران در طولانی مدت باید مورد توجه قرار گیرد.

رژیم‌های غذایی مختلف، مکمل‌های حاوی مقادیر بالای ویتامین- مینرال یا اسیدهای چرب ضروری، هومئوپاتی، درمان‌های گیاهی، ورزش، ماساژ و طب سوزنی از جمله درمان‌هایی هستند که در ام اس مورد استفاده قرار گرفته اند.
بسیاری از این درمان‌ها شاید بتوانند وضعیت کلی بیمار را تا حدی بهبود دهند، اما اثر آن‌ها بر سیر بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن تا کنون به اثبات نرسیده است.
به عنوان مثال یکی از ادعاهای نادرستی که در زمینه ارتباط رژیم غذایی و بیماری MS وجود دارد، توانایی درمان این بیماری توسط رژیم‌های غذایی خاص است؛ تاکنون رژیم‌های غذایی متعددی برای مدیریت و کنترل این بیماری مورد بررسی قرار گرفته است که همه آن‌ها نتایج مبهمی را به همراه داشته‌اند. رژیم‌های متفاوتی مانند رژیم‌های فاقد آلرژن، فاقد گلوتن، فاقد پکتین، محدود از قند فروکتوز، خام‌خواری، رژیم مایعات، و مکمل‌های مواد مغذی با دوزهای بالا و… تا به امروز بی‌اثر شناخته شده‌اند. برخی از این رژیم‌ها با حذف گروه‌های غذایی حاوی فیبر بالا و حذف لبنیات حتی می‌توانند منجر به کمبود مواد مغذی و ایجاد بیماری‌های بعدی مانند بیماری‌های عروق کرونری و پوکی استخوان شوند. پیروی از این دسته رژیم‌های غذایی خاص تنها به علت باورهای قوی بیماران به تأثیر آن‌هاست و توجیه علمی برای آن‌ها وجود ندارد.   در واقع باید در نظر داشت که بیماری MS یک اختلال متابولیک مانند دیابت یا چربی خون بالا نیست که بتوان تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای از رژیم غذایی بر کنترل یا بهبود آن توقع داشت.
بر اساس شواهد علمی موجود بهترین رژیم غذایی برای بیماران مبتلا ، یک برنامه غذایی متعادل، متنوع و کافی است که شامل همه گروه‌های غذایی مانند غلات، میوه و سبزی فراوان ، مواد پروتئینی و گوشت‌های بدون‌ چربی و لبنیات کم چرب باشد.
زیرا با توجه به اینکه اختلالاتی مانند سوءتغذیه، کمبود مواد مغذی، چاقی و کاهش وزن در بیماران مبتلا به MS شایع است، عدم توجه مناسب به تغذیه بیماران می‌تواند علائم بالینی را تشدید کند و باعث تشدید ناتوانی در این بیماران شود.
مصرف شیر پر چرب توصیه نمی گردد و بیماران باید حتما” از شیرهای کم چرب استفاده نمایند.
باید از مصرف سوسیس و‌کالباس وانواع سس بعلت چربی بالا اجتناب کرد.
بعضی از پزشکان طب سنتی مصرف غذاهای با طبع سرد را مرتبط با بیماری دانسته اند و توصیه میشود بهتر است با غذاهایی که طبع سرد دارند ، غذاهای با طبع گرم نیز استفاده کرد.
بطور مثال بعد از خوردن ماهی، خرما نیز استفاده شود. و یا در داخل ماست از ادویه های دارای طبع گرم استفاده شود.
شیر کم چرب را میتوان با عسل یا خرما میل نمود.
مصرف ادویه ها بعلت داشتن خواص آنتی اکسیدان ، مفید است.
مصرف زعفران نیز در ام اس مفید میباشد.
مصرف شیرینی جات و شکر و نمک باید محدود گردد.

تشخیص بیماری ام اس

ام اس به‌طور معمول بر اساس ارائه نشانه‌ها و علائم، همراه با تصویربرداری پزشکی و آزمایش‌های لازم تشخیص داده می‌شود.

تأیید چنین تشخیصی به ویژه در مراحل اولیه آن دشوار است زیرا ممکن است علائم و نشانه‌ها مشابه با سایر مشکلات پزشکی باشند.
معیار مک‌دونالد، که بر شواهد بالینی، آزمایشگاهی و رادیولوژیکی ضایعات در زمان‌ها و مناطق مختلف تأکید دارد،
رایج‌ترین شیوه تشخیص به‌شمار می‌رود و معیارشوماخر و معیار پوزر نیز از لحاظ تاریخی بیشترین اهمیت را دارند. در حالی که معیارهای فوق ، امکان تشخیص غیرتهاجمی را فراهم می‌کنند. برخی از افراد بیان می‌کنند که تنها مدرک قابل اطمینان ، کالبد شکافی یا نمونه برداری از مناطقی است که در آنجا ضایعات ام‌اس یافت شده‌اند.
اگر یک فرد اپیزودهای مجزایی از علائم عصبی بیماری را داشته باشد، ممکن است اطلاعات بالینی به تنهایی برای تشخیص ام‌اس کافی باشند. افرادی که به دنبال مراقبت پزشکی بعد از فقط یک حمله هستند، باید برای تشخیص بیماری آزمایش‌های دیگری را نیز انجام بدهند. رایج‌ترین ابزارهای تشخیصی عبارتست از :
۱. تصویربرداری سیستم عصبی مرکزی
(ام آر آی از مغز و نخاع)
ممکن است ام آر آی مغز و ستون فقرات ، مناطق دمیلیناسیون (ضایعات یا پلاک‌ها) را نشان بدهد.  گادولینیم می‌تواند به صورت وریدی و به عنوان یک ماده حاجب تجویز شود تا پلاک‌های فعال را مشخص کند.
۲.آنالیز مایع مغزی نخاعی
(CSF Analysis)
آزمایش مایع مغزی نخاعی به دست آمده از یک پونکسیون کمری (LP)  می‌تواند شواهد وجود التهاب مزمن در سیستم اعصاب مرکزی را ارائه بدهد. مایع مغزی نخاعی برای بررسی گروه‌های اولیگوگلونال ایمنوگلوبولین (IgG) در الکتروفورز، که نشانه‌های التهابی هستند که در ۷۵–۸۵٪ افراد مبتلا به ام‌اس مشاهده می‌شوند، آزمایش می‌شود.
۳. پتانسیلهای برانگیخته بینائی( VEP).
ممکن است سیستم عصبی در افراد مبتلا به ام‌اس نسبت به تحریک عصب بینایی به دلیل دمیلیناسیون این مسیرها واکنش کمتری نشان بدهد.
این واکنش‌های مغزی می‌توانند با استفاده از ثبت پتانسیل‌های برانگیخته بینایی آزمایش شوند.

درمان بیماری ام اس

در حال حاضر تحقیقاتی برای یافتن درمان‌های مؤثرتر، بهتر، و قابل تحمل تر برای ام‌اس عودکننده-فروکش‌کننده در حال انجام است. داروهای موجود درمان ام اس از نظر کاربرد به سه گروه اصلی تقسیم‌بندی می‌شوند:

الف) برای حملات بیماری:
برای این نمونه می‌توان ازمتیل پردنیزولون تزریقی، ایمونوگلوبین داخل وریدی و تعویض خون نام برد.

ب) برای کنترل علائم بیماری:
بیش از سی داروی مختلف به این منظور به‌کار می‌روند. مثلاً از آمانتادین برای درمان خستگی و از باکلوفن برای مقابله با سفتی عضلانی (اسپاسم) استفاده می‌شود.

ج) برای کنترل سیر بیماری:
از این گروه می‌توان به اینترفرون‌ها (مثل ربیف ، بتافرون ، سینووکس ، اکتووکس) ، گلاتیرامراستات (کوپاکسون , cinnomer , Osvimer )، میتوکسانترون (نوانترون)، ناتالی زوماب(تای سابری) و‌فینگولیمود( که یک داروی خوراکی است ) اشاره کرد.

پادتن‌های مونوکلونال نیز بسیار مورد علاقه متخصصان بوده‌اند. پادتن‌های مونوکلونال آلمتوزوماب، داکلیزوماب و آنتی بادی های مونوکلونال Anti – CD20 نظیر ریتوکسیماب اکرلیزوماب و افاتوموماب همگی مورد بررسی قرار گرفته اند و درحال حاضر ” ” اکرلیزوماب ” در ام اس عود کننده (RMS) و ام اس پیشرونده اولیه (PPMS) توسط FDA مورد تائید قرار گرفته و این دارو انقلابی در درمان PPMS ایجاد نموده است و میتواند کیفیت زندگی را در این بیماران بهبود بخشد.
استفاده این داروها بروز عوارض جانبی احتمالی و‌گاها” خطرناکی را در پی داشته‌است، به ویژه از این عوارض جانبی می‌توان به عفونت‌های فرصت طلب اشاره داشت.
اگرچه پادتن‌های مونوکلونال در آینده در درمان این بیماری تا اندازه‌ای نقش خواهند داشت، با این حال به خاطر خطرهایی که این دارو دارد این نقش بسیار اندک خواهد بود.
گرچه تحقیقات بر روی محافظت عصبی و درمان‌های احیاکننده ، نظیر
“درمان با سلول بنیادین” از اهمیت بسیاری برخوردارند، با این وجود در حال سپری کردن مراحل اولیه خود هستند.

تغذیه در ام اس

برای داشتن یک تغذیه مناسب در درجه اول انرژی دریافتی بیماران باید با توجه به شرایط آن‌ها برای پیشگیری از افزایش و کاهش وزن غیرضروری تنظیم شده و از مقادیر مناسب و کافی پروتئین و کربوهیدرات استفاده گردد.
برای انتخاب چربی‌ها استفاده از روغن زیتون، روغن ماهی و سایر منابع اسیدهای چرب امگا۳ توصیه می‌شود و تا حد ممکن باید مصرف چربی‌های اشباع محدود شود. منبع عمده چربی‌های اشباع مواد غذایی با منشأ حیوانی مانند گوشت قرمز و لبنیات پرچرب هستند و در ام اس نباید مورد استفاده قرار گیرد
تامین مناسب منیزیم، فولات، ویتامین B6، ویتامین B12، روی، ویتامین D، ویتامین E، سلنیم و اسیدهای چرب امگا۳ برای حفظ وضعیت تغذیه‌ای مطلوب و کنترل این اختلالات توصیه می‌شوند. ویتامین B12 به‌ویژه برای عملکرد مناسب سیستم عصبی مورد نیاز است و مصرف متعادل آن توصیه می‌شود.
اسیدهای چربی غیراشباع به‌ویژه چربی‌های امگا ۳، از اجزای ساختاری اصلی در غشای سلول‌های عصبی هستند و در تنظیم عملکرد ایمنی نیز نقش دارند.
با توجه به تخریب ساختارهای عصبی در بیماری MS و اختلال در سیستم ایمنی برخی مطالعات پیشنهاد می‌کنند که مصرف مناسب این چربی‌ها دارای اثرات مفیدی می‌باشد. ویتامینی که تاکنون نقش آن در ابعاد مختلف بیماری MS بیش از سایر ویتامین ها مورد توجه قرار گرفته است ویتامین D می‌باشد. منابع غذایی این ویتامین شامل ماهی، غذاهای غنی‌شده مانند لبنیات و غلات صبحانه هستند.
اما عمده‌ترین منشأ تولید آن در پوست و به وسیله تابش مستقیم نور خورشید است. ویتامین D برای عملکرد مناسب سیستم ایمنی مورد نیاز است و سطوح نرمال آن ممکن است در کندتر کردن پیشرفت بیماری MS مفید باشد.
همچنین افراد مبتلا به MS به علت فعالیت بدنی کم، درمان‌های دارویی، مواجهه کم با نور خورشید و جنسیت مونث بیشتر افراد مبتلا، در معرض خطر پوکی استخوان قرار دارند که این ویتامین می‌تواند به همراه دریافت کلسیم کافی در حفظ توده استخوانی و پیشگیری از بیماری فوق موثر باشد.
تامین ویتامین D، در حدی که سطوح آن در بدن در حد نرمال باشد، در بیماران مبتلا توصیه می‌شود. در مورد منبع تامین ویتامین‌ها در بیماران مبتلا به MS به شکل مکمل‌های با دوز بالا و اثرات مفید آن‌ها بحث‌های زیادی وجود دارد. به طور کلی باید در نظر داشت ویتامین‌ها هر کدام دارای نقش‌های جداگانه‌ای در بدن هستند، اما همگی در یک تعادل دقیق نسبت به یکدیگر کار می‌کنند.
بنابراین مصرف دوزهای بالا از یک ویتامین می‌توانند باعث کمبود نسبی در سطوح دیگری شود. به همین دلیل منابع غذایی ویتامین‌ها مانند میوه‌ها و سبزیجات نسبت به مصرف مکمل‌های غذایی ارجحیت دارند.
زیرا این مواد غذایی دارای نسبت‌های مفیدی از ویتامین‌ها، همچنین فیبر، مواد معدنی، و سایر مواد مفید در شکل طبیعی خود هستند. البته در صورتی که در مورد بیماری تشخیص داده شود به علت عدم دریافت کافی مواد غذایی یا شرایط بیماری، ویتامین‌ها و سایر مواد مغذی در حد کافی تامین نمی‌شوند، می‌توان با تشخیص متخصص از مکمل‌های غذایی در حد نیازهای بدن و نه دوز بالا استفاده کرد.
ارتباط بین رژیم غذایی و بیماری MS به سال‌ها پیش بازمی‌گردد. مطالعات در دهه‌های گذشته به بررسی نقش ویتامین D و نوع چربی‌های مصرفی در بروز MS پرداخته‌اند. بر اساس شواهد موجود افراد با سطوح پایین ویتامین D در بدن، افراد ساکن در مناطق با آب و هوای سرد و کسانی که کمتر در معرض نور خورشید قرار دارند (به علت ساخت کمتر ویتامین D در بدن)، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.
در زمینه نوع چربی‌های مصرفی بر اساس مطالعات موجود دیده شده است که مناطق با مقادیر بالای مصرف چربی‌های حیوانی و لبنیات پرچرب نسبت به مناطق با مصرف بالای ماهی و میوه و سبزی شیوع بالاتری از MS دارند. البته این عوامل غذایی مانند سایر علل جزو عوامل احتمالی ابتلا به MS هستند و به عنوان عامل قطعی شناخته نمی‌شوند. صرف‌نظر از نقش تغذیه در بروز و پیشگیری از MS، باید در نظر داشت بیماری MS یک بیماری مزمن تحلیل برنده است، بنابراین نقش تغذیه مناسب و کافی برای بیماران در طولانی مدت باید مورد توجه قرار گیرد.

رژیم‌های غذایی مختلف، مکمل‌های حاوی مقادیر بالای ویتامین- مینرال یا اسیدهای چرب ضروری، هومئوپاتی، درمان‌های گیاهی، ورزش، ماساژ و طب سوزنی از جمله درمان‌هایی هستند که در ام اس مورد استفاده قرار گرفته اند.
بسیاری از این درمان‌ها شاید بتوانند وضعیت کلی بیمار را تا حدی بهبود دهند، اما اثر آن‌ها بر سیر بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن تا کنون به اثبات نرسیده است.
به عنوان مثال یکی از ادعاهای نادرستی که در زمینه ارتباط رژیم غذایی و بیماری MS وجود دارد، توانایی درمان این بیماری توسط رژیم‌های غذایی خاص است؛ تاکنون رژیم‌های غذایی متعددی برای مدیریت و کنترل این بیماری مورد بررسی قرار گرفته است که همه آن‌ها نتایج مبهمی را به همراه داشته‌اند. رژیم‌های متفاوتی مانند رژیم‌های فاقد آلرژن، فاقد گلوتن، فاقد پکتین، محدود از قند فروکتوز، خام‌خواری، رژیم مایعات، و مکمل‌های مواد مغذی با دوزهای بالا و… تا به امروز بی‌اثر شناخته شده‌اند. برخی از این رژیم‌ها با حذف گروه‌های غذایی حاوی فیبر بالا و حذف لبنیات حتی می‌توانند منجر به کمبود مواد مغذی و ایجاد بیماری‌های بعدی مانند بیماری‌های عروق کرونری و پوکی استخوان شوند. پیروی از این دسته رژیم‌های غذایی خاص تنها به علت باورهای قوی بیماران به تأثیر آن‌هاست و توجیه علمی برای آن‌ها وجود ندارد.   در واقع باید در نظر داشت که بیماری MS یک اختلال متابولیک مانند دیابت یا چربی خون بالا نیست که بتوان تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای از رژیم غذایی بر کنترل یا بهبود آن توقع داشت.
بر اساس شواهد علمی موجود بهترین رژیم غذایی برای بیماران مبتلا ، یک برنامه غذایی متعادل، متنوع و کافی است که شامل همه گروه‌های غذایی مانند غلات، میوه و سبزی فراوان ، مواد پروتئینی و گوشت‌های بدون‌ چربی و لبنیات کم چرب باشد.
زیرا با توجه به اینکه اختلالاتی مانند سوءتغذیه، کمبود مواد مغذی، چاقی و کاهش وزن در بیماران مبتلا به MS شایع است، عدم توجه مناسب به تغذیه بیماران می‌تواند علائم بالینی را تشدید کند و باعث تشدید ناتوانی در این بیماران شود.
مصرف شیر پر چرب توصیه نمی گردد و بیماران باید حتما” از شیرهای کم چرب استفاده نمایند.
باید از مصرف سوسیس و‌کالباس وانواع سس بعلت چربی بالا اجتناب کرد.
بعضی از پزشکان طب سنتی مصرف غذاهای با طبع سرد را مرتبط با بیماری دانسته اند و توصیه میشود بهتر است با غذاهایی که طبع سرد دارند ، غذاهای با طبع گرم نیز استفاده کرد.
بطور مثال بعد از خوردن ماهی، خرما نیز استفاده شود. و یا در داخل ماست از ادویه های دارای طبع گرم استفاده شود.
شیر کم چرب را میتوان با عسل یا خرما میل نمود.
مصرف ادویه ها بعلت داشتن خواص آنتی اکسیدان ، مفید است.
مصرف زعفران نیز در ام اس مفید میباشد.
مصرف شیرینی جات و شکر و نمک باید محدود گردد.

بارداری و شیردهی در زنان مبتلا به ام‌اس

حاملگی، زایمان و میزان بروز عوارض در نوزاد خانم مبتلا به ام‌اس (MS) هیچ تفاوتی با افراد طبیعی ندارد.
تا کنون هیچگونه شواهدی دال بر این که ام‌اس باعث اختلال در باروری شود وجود ندارد. همچنین میزان بروز سقط های خودبخودی و تولد جنین مرده، مثل افراد سالم می باشد.

خوشبختانه با انجام مطالعات وسیع ثابت شده است که باور غلط گذشته مبنی بر اینکه حاملگی باعث بدتر شدن بیماری ام اس می شود، اصلاً صحت ندارد.
حتی اخیرا مطرح شده است که حاملگی با سیر بهتر بیماری در آینده مرتبط است. حتی در مواردی هم دیده شده، ورود نوزاد به زندگی مادر موجب فروکش یافتن ام اس شده است.
شاید شما هم دیده باشید، بعضی مادران که بچه کوچک دارند کمتر بیمار می شوند. البته همیشه اینطور نیست. پس این تصمیمی است که شما و همسرتان باهم باید بگیرید و اگر صلاح می دانید با دیگران هم مشورت کنید، ولی باید تصمیم نهایی را خودتان بگیرید.
باید بدانید به طور کلی بارداری تاثیری در افزایش حملات بیماری ام اس ندارد بیماری ام اس در زنانی که در محیطی کاملا امن، آرام و به دور از هر گونه هیجان و استرس، باردار شده‌اند به میزان قابل ملاحظه‌ای کند شده است. دلیل اصلی افزایش این حملات استرس‌ها و افسردگی‌های پس از زایمان است.

تاثیر داروی ام اس در سقط جنین :

تحقیقات نشان می دهد زنان بارداری که تحت درمان با اینترفرون بتا (دارویی که برای مبارزه با ام اس به کار می رود) قرار دارند، با افزایش احتمال سقط یا تولد فرزندی با وزن کم، مواجه هستند.
به گفته سرپرست این تحقیق، زنانی که حین دریافت اینترفرون بتا، باردار می شوند، نباید جنین را سقط کنند، بلکه ترجیحا باید دارو را تا زمان وضع حمل قطع کنند.

توصیه هایی به زنان مبتلا به ام اس که قصد باردار شدن دارند :
۱- خانم هایی که قصد باردار شدن دارند، نباید از داروهای تعدیل کننده سیر بیماری مثل آوونکس، ربیف، بتافرون و گلیتامر استات (اسویمر، سینومر و…) استفاده کنند.
همچنین مردان و زنانی که قصد بچه دار شدن دارند نباید از داروهای سرکوب کننده ایمنی مثل نوانترون استفاده کنند. اکثر پزشکان توصیه می کنند که این داروها باید یک ماه یا یک سیکل قبل از بارور شدن قطع شود، زیرا عوارض سوء بر روی جنین خواهند داشت.
۲- داروهای شیمی درمانی مثل ایموران (آزاتیوپیرین) یا متوتروکسات باید حداقل به مدت یک ماه قبل از بارور شدن در خانم و همسر او قطع شود. افرادی که تحت درمان با این داروها می باشند، حتما باید از روش مناسب جلوگیری استفاده کنند.
۳- اگر بیماری ام اس فعال است و بیمار قصد باردارشدن دارد، باید ابتدا بیماری او کنترل شود و سپس داروها را جهت باردار شدن قطع کند.
۴- در صورت باردار شدن، حتما پزشک متخصص زنان خود را در جریان بیماری خود قرار دهید.
۵- به نظر می رسد که حاملگی اثر محافظت کننده بر بیماری ام اس دارد، زیرا حاملگی باعث تغییراتی در سیستم ایمنی می شود.
۶- تعداد موارد عود یا حملات بیماری به خصوص در سه ماهه دوم و سوم حاملگی کاهش می یابد.
۷- در صورت بروز حمله ام اس در حین بارداری، استفاده از استروئیدها (کورتون) به خصوص بعد از سه ماه اول بلامانع است. البته این مساله باید طبق نظر متخصص زنان، نورولوژیست و متخصص اطفال صورت گیرد.
۸- ممکن است برخی علایم بیماری ام اس مثل خستگی، اختلالات مثانه و روده، به خصوص در سه ماهه سوم بارداری تشدید شود. بیماران باید توجه کنند که علیرغم مشکلات ادراری از مایعات فراوان استفاده کنند.
۹- در ماه های آخر بارداری به علت افزایش وزن، ممکن است مشکلات تعادل و راه رفتن بیمار بارزتر شود. برخی بیماران ترجیح می دهند در این زمان، از عصا یا ویلچر استفاده کنند.
۱۰- احتمال عفونت ادراری در خانم های باردار مبتلا به ام اس بیشتر است. برخی پزشکان، ماهانه بیماران خود را از این نظر بررسی می کنند
۱۱- با توجه به این که اکثر خانم هایی که باردار می شوند، در مراحل اولیه بیماری ام اس هستند، بعید است که اختلالات آنها به حدی باشد که شروع زایمان و انقباضات رحمی خود را حس نکنند.
۱۲- زنانی که مبتلا به فلج پاها یا هر چهار اندام هستند، در معرض خطر زایمان زودرس هستند.
۱۳- به زنان مبتلابه ام اس، باید آگاهی لازم در مورد افزایش میزان عفونت های ادراری، یبوست، تشدید خستگی و مشکلات حرکتی در طی حاملگی داده شود.
۱۴- زایمان در خانم های مبتلا به ام اس با افراد دیگر تفاوت چندانی ندارد.

شیردهی در زنان مبتلا به ام اس:

مادران مبتلا به «ام اس»، شیردهی به کودک خود را قطع نکنند.
در حالی که مادران مبتلا به ام اس، از شیر دادن به نوزادشان خودداری می‌کنند، پزشکان اعلام کردند که شیر دادن، احتمال برگشت بیماری ام اس را در این افراد کاهش می‌دهد.

زنان مبتلا به ام اس که بدون استفاده از هیچ نوع دارو، حداقل تا دو ماه بعد از تولد نوزادان شیردهی می‌کنند، نسبت به بیمارانیکه از شیردهی خودداری می‌کنند، حداقل تا یک سال بعد، احتمال برگشت بیماری کاهش می‌یابد.
استفاده از هر گونه دارویی در حین دوران شیردهی، باید با نظر متخصص اطفال و نورولوژیست باشد.

اختلالات جنسی در مبتلایان به ام اس

یکی از علایم جسمی شایع در بیماری ام‌اس، اختلال سلامت جنسی است.
دارا بودن عملکرد جنسی مطلوب در زندگی هر فرد بسیار اهمیت دارد و سبب افزایش کیفیت زندگی‌اش می‌شود و حتی می‌تواند سبب کاهش استرس در فرد شود . سلامت جنسی متاثر از عوامل جسمی، روانی و اجتماعی است . شیوع اختلال جنسی در زنان مبتلا به ام‌اس ۴۰ تا ۸۰ درصد و در مردان ۵۰ تا ۹۰ درصد است. بیشترین اختلال جنسی در زنان به صورت کاهش میل جنسی، کاهش رسیدن به اوج لذت جنسی، خشکی واژن، کاهش احساس یا بی‌حسی ناحیه تناسلی و در مردان به صورت کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ و انزال است.

اختلالات سه‌گانه میل جنسی در بیماران ام.اس

۱ اختلال اولیه : تغییرات سیستم عصبی به دنبال بیماری ام‌اس سبب تغییرات در احساس یا پاسخ جنسی می‌شود که شامل کاهش میل جنسی، تغییر حس ناحیه تناسلی به صورت درد، بی‌حسی یا افزایش بیش از حد حس، خشکی واژن، کاهش تون عضلات واژن، مشکل در ایجاد و حفظ نعوظ، اختلال انزال و مشکل در رسیدن به ارگاسم است.
۲ اختلال ثانویه: به دنبال علایم جسمی بیماری ایجاد می‌شود که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: خستگی که سبب کاهش میل جنسی می‌شود؛ اسپاسم که در وضعیت‌های قرار گرفتن بدن هنگام فعالیت جنسی تاثیر دارد و حتی سبب درد اندام‌ها می‌شود؛ مشکلات دفع ادرار و مدفوع که چون مسیرهای عصبی سیستم دفع ادرار و مدفوع و ناحیه تناسلی به هم نزدیک و مشترک است، فرد از ایجاد رابطه جنسی به علت احتمال دفع ناگهانی ادرار یا مدفوع ترس دارد.
۳ عوامل روانی، عاطفی ، اجتماعی و فرهنگی که می‌توانند سبب اختلال در عملکرد جنسی شوند. افسردگی، اضطراب عملکردی و تغییر در تصویر ازخود و تصویر ذهنی از بدن از جمله مواردی است که می‌توان به آنها اشاره کرد.

این سه اصل را از یاد نبریم

جهت کاهش مشکلات جنسی راهکارهایی را می‌توان بیان کرد اما ابتدا باید به ۳ اصل توجه داشته باشیم:
۱ داشتن فعالیت جنسی جزء مهم و ضروری از زندگی زناشویی است و هر دو زوج( زن و مرد) باید در هر رابطه جنسی نقش فعال داشته و سعی در احترام و ارضای یکدیگر داشته باشند.
۲ فعالیت جنسی فراتر از نزدیکی است. فعالیت جنسی به موارد بسیاری اطلاق می‌شود که شامل احساس فرد از جذابیت جنسی خود، توانایی ایجاد ارتباط، معاشقه (لمس کردن و درآغوش گرفتن و…) و در نهایت نزدیکی جنسی است . تاکید می‌شود که عشق ورزیدن به همسر سبب ارتقاء احساس خوب بودن می‌شود.
۳ احساس رضایت جنسی و چگونگی کسب آن کاملا فردی است و در افراد مختلف متفاوت است، بنابراین یک روش شاید در یک زوج موثر باشد ولی در زوج دیگری کارایی نداشته باشد.
جهت کاهش مشکلات جنسی براساس علل سه گانه ایجاد اختلال جنسی می‌توان اقدامات زیر را در نظر گرفت.
چگونه می‌توانیم اختلالات جنسی اولیه را کاهش دهیم؟
علاوه بر اثرات بیماری، وضع روحی همسران نیز در پاسخ جنسی موثر است. بنابراین، ایجاد محیطی آرام و بدون استرس و از نظر روحی علاقه‌مند و آماده برقراری رابطه زناشویی بودن در کاهش مشکلات جنسی اولیه تاثیر بسیاری دارد.
توجه به بهداشت و آراستگی فردی در تمایل و تحریک جنسی موثر است. استفاده از محصولات جنسی که هم اکنون در داروخانه‌ها نیز وجود دارد نیز می‌تواند به بهبود حس ناحیه‌تناسلی و کاهش خشکی واژن کمک کند. اما باید توجه داشته باشیم این محصولات باید زیر نظر پزشک و با توجه به مشکل فرد استفاده شود. در اختلالات نعوظ و انزال گاهی درمان مصرف دارو است که باید زیر نظر پزشک استفاده شود. در مصرف دارو حتما باید به نحوه استفاده دارو توجه کرد تا بیشترین اثر دارو هنگام فعالیت جنسی باشد.

چگونه می‌توانیم اختلالات جنسی ثانویه را کاهش دهیم؟

علایم جسمی بیماری ام‌اس می‌تواند بر پاسخ‌های جنسی تاثیر بگذارد و فعالیت‌های جسمی و روانی جنسی را دشوار کند. ورزش منظم و روزانه به کاهش علایم جسمی و بهبود احساس خوب بودن در فرد کمک می‌کند. علاوه بر ورزش که روش بسیار موثری است راهکارهای زیر برای کاهش علایم جسمی بیماری و در نتیجه ارتقای سلامت جسمی پیشنهاد می‌شود:
۱ خستگی: خستگی شاید شایع ترین علامت گزارش شده توسط بیماران مبتلا به ام‌اس باشد که می‌تواند سبب ناتوانی فرد شود. بدون توجه به انواع و علل خستگی، خستگی تاثیر منفی بر علاقه به فعالیت جنسی دارد و سبب نارضایتی برای شروع فعالیت جنسی و حتی خودداری از صمیمت با همسر می‌شود. امکان دارد همسر سالم از این عدم علاقه درک اشتباه کند و لذت و رضایت از همسر بیمار خود را از دست بدهد. در این زمان وجود یک ارتباط باز و صادقانه که بحث آن شد بسیار موثر است. اقداماتی که می‌توان برای مقابله با خستگی انجام داد عبارتند از :
• ذخیره انرژی برای اداره خستگی: فعالیت جنسی باید در زمانی از روز انتخاب شود که فرد بیمار بیشترین انرژی را دارد. یک استراحت کوتاه قبل از فعالیت جنسی بسیار کمک‌کننده است.

• رژیم غذایی مناسب: روزانه از پروتئین (گوشت و تخم‌مرغ)، میوه و سبزی، حبوبات و غلات و لبنیات استفاده شود و ضمنا غذای حجیم قبل از فعالیت جنسی استفاده نشود.
• رفع عوامل ثانویه ایجاد خستگی: خواب مناسب، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و افسردگی، ایجاد محیطی مناسب از نظر گرما، نور و صدا. یک زوج باید در طول هفته زمانی را برای باهم بودن بدون حضور افراد دیگر حتی بچه‌ها در نظر بگیرند. برنامه‌ریزی برای زمان استراحت و باهم بودن می‌تواند خستگی را کاهش دهد و همزمان نیاز برای باهم بودن را رفع کند. داروهایی که پزشک برای کاهش خستگی تجویز کرده را نیز می‌توان زمانی مصرف کرد که بیشترین اثر آن در زمان شروع رابطه زناشویی ظاهر شود.
۲ اسپاسم و درد: اسپاسم و درد در روابط جنسی محدودیت‌های بسیاری ایجاد می‌کند که می‌توان از اقدامات زیر برای کاهش اثرات ناخوشایند اسپاسم و درد استفاده کرد: استفاده از کمپرس‌های سرد و گرم؛ ماساژ؛استفاده از وضعیت‌های درست بدن در فعالیت زناشویی و توجه همسر به نقاط دارای اسپاسم و دردناک و همکاری مطلوب او برای کاهش ناراحتی بیمار.
۳ اختلال دفع ادرار و مدفوع: یکی دیگر از علل نگرانی و استرس، اختلال ادراری و دفعی است که ممکن است سبب اختلال جنسی شود. بی‌اختیاری یا ترس از بی‌اختیاری سبب می‌شود تا فرد از فعالیت جنسی اجتناب کند. راه‌های بسیاری برای غلبه بر بی‌اختیاری وجود د ارد:
• نوشیدن مایعات به خصوص آب به میزان کافی(۸ لیوان یا بیشتردر روز): نوشیدن مایعات از عفونت‌های ادراری جلوگیری می‌کند پس زمان منظم برای نوشیدن آب در نظر گرفته شود باید:
• محدود کردن مایعاتی که سبب تحریک مثانه می‌شود مانند مایعات دارای کافیئن و تئین مثل قهوه، نوشابه سیاه، چای و نیز مصرف الکل سبب تحریک مثانه می‌شود.
• محدود کردن دریافت مایعات دو ساعت قبل از فعالیت جنسی.
• ورزش عضلات کف لگن جهت قوی کردن عضلات که علاوه بر تقویت عضلات ناحیه تناسلی و کاهش بی‌حسی ناحیه تناسلی، به کنترل ادرار نیز کمک می‌کند. جهت انجام این ورزش عضلات اطراف مقعد و محل خروج ادرار را منقبض کنید و به سمت بالا بکشید.
برای اینکه بدانید کدام عضله کف لگن است، می‌توانید هنگام خروج ادرار یک دفعه خود را منقبض کنید و از خروج ادرار جلوگیری کنید. در این وضعیت شما عضلات کف لگن را منقبض کرده‌اید. این ورزش را در هر زمانی از روز (دیدن تلویزیون، مطالعه، انجام کار روزانه و…) می‌توانید انجام دهید.
هر بار ۵ تا ۱۰ ثانیه خود را منقبض کرده و سپس ۱۰ تا ۲۰ ثانیه خود را شل کنید. این ورزش را ۳ بار در روز و هر بار ۱۰ دفعه انجام دهید.
• ماساژ مثانه: در این روش دست‌ها مشت می‌شود و روی مثانه( ناحیه انتهایی شکم) قرار می‌گیرد و به صورت آرام و چرخشی به سمت پایین دست‌ها حرکت می‌کند. این روش در تخلیه ادرار و جلوگیری از باقی ماندن ادرار در مثانه بسیار موثر است.
• خودداری از مصرف غذاهای محرک دستگاه گوارش: موادی چون کافئین، الکل، ادویه‌ها، غذاهای چرب و دیگر غذاهایی که خود فرد با تجربه متوجه می‌شود، می‌تواند برای دستگاه گوارش تحریک‌کننده باشد و سبب بی‌اختیاری دفعی شود.
• دفع ادرار و مدفوع قبل از فعالیت جنسی.
چگونه مشکلات روانی و اجتماعی را کاهش دهیم؟
مسایل جنسی با هویت فردی، احساس خوب بودن و اعتماد به نفس در ارتباط است و فرآیندی است که در طول زندگی فردی از عواملی چون درک فردی، شرایط اجتماعی و عوامل روانی، فرهنگی و عقیدتی تاثیر می‌پذیرد.
از سویی بیماری ام‌اس می‌تواند روی درک از آینده فرد تاثیر بگذارد و سبب غم، اضطراب و افسردگی و کاهش اعتماد به نفس شود که این احساسات می‌تواند سبب کاهش میل جنسی و شکست در فعالیت جنسی شود.
ترس از ناتوانی موجود یا بالقوه تاثیر منفی بر تصویر فرد از خود دارد. افراد مبتلا به ام‌اس شاید احساس کنند که از نظر جنسی جذابیت کمتری دارند.
این مساله به خصوص در فرهنگ‌هایی اتفاق می‌افتد که احساس جذابیت با زیبایی، سلامت و فیزیک مناسب مرتبط است.
افزایش ناتوانی می‌تواند سبب تغییرات زیادی در برنامه روزانه، از دست دادن کار و کاهش ارتباطات اجتماعی و وابستگی به دیگران برای مراقبت شود.
توجه به علایم جسمی ام‌اس می‌تواند سبب غفلت از جنبه‌های روحی و روانی شود. مهم است که توجه کنیم افراد مبتلا به ام‌اس ایزوله نیستند و در خلاء زندگی نمی‌کنند.
نگرانی‌های آنها به دیگران انتقال می‌یابد، تضاد در روابط ثبات یافته می‌تواند ایجاد شود، اگر این عوامل شناخته نشود و ارتباط باز و صادقانه برقرار نشود سبب مشکلات بسیاری در روابط همسران و در نهایت طلاق می‌شود.
باید به فرد بیمار زمان داده شود تا بر شرایط روحی و روانی خود غلبه کرده و در مورد ارتباط با همسر احساس اعتماد به نفس کند.

کسب آگاهی‌های جنسی برای غلبه بر مشکلات جنسی در ام‌اس لازم است و بهتر است هر دو زوج باهم آن را بخوانند و در مورد روش‌ها با هم صحبت کنند.
زمانی که هر دو در آرامش هستند درمورد مشکلات جنسی باهم صحبت کنند و به هم کمک کنند، به یکدیگر به دقت گوش دهند چون درک اشتباه و دلخوری‌های مکرر در نتیجه ارتباط ضعیف ایجاد می‌شود.

اختلالات روانپزشکی در ام اس

ام اس یک بیماری نورولوژیک است و علائم روانشناختی و روانپزشکی نیز دارد و بسیاری از بیماران در سیر بیماری ام اس این علائم را تجربه می کنند.
برای پذیرفتن و قبول بیماری ام‌اس، توسط بیمار با پنج مرحله روبه‌رو می‌شویم:

۱- مرحله انکار:
زمانی که خبر ابتلا به این بیماری به فرد داده می‌شود چون این خبر‌رسانی بالاتر از حد تحمل است، سبب بروز استرس شده، فرد دست به انکار زده و تلاش می‌کند که بیماری‌اش را نپذیرد.
۲- مرحله خشم:
در این مرحله، فرد مدام این سؤالات را با خود به یدک می‌کشد، چرا باید این بیماری را بگیرم؟ چرا شانس من تا این اندازه بد است؟

۳- مرحله چانه‌زنی:
در این مرحله، فرد می‌گوید حتما اشتباه شده است، می‌توانم دوباره آزمایش بدهم؟ شاید برگه‌های آزمایش من با کسی جابه‌جا شده است؟ درواقع، وارد معامله می‌شود.

۴- مرحله افسردگی:
فرد قبل از پذیرش بیماری، افسرده می‌شود.
۵ – مرحله پذیرش:
آخرین مرحله، مرحله‌ای است که فرد دست از مقاومت برمی‌دارد و قبول می‌کند که مبتلا به ام‌اس یا هر بیماری خاص دیگری شده است.
این مراحل، جهانشمول نیست اما معمولا اتفاق می‌افتد. پزشک به‌عنوان مشاور باید به بیمار حق بدهد که از این موضوع ناراحت باشد. باید خشم، چانه‌زنی و افسردگی‌شان را بدون قید و شرط پذیرفت تا بیمار از این مراحل عبور کند و زمانی که به مرحله پذیرش رسید، در آن زمان، کار اساسی پزشک آغاز می‌شود.
نمی‌توانیم زندگی آنها را تغییر دهیم اما شرایط را می‌توان تغییر داد.
اغلب افرادی که مشاوره می‌گیرند، زمانی که پرده ام‌اس کنار می‌رود، تازه با مسائل واقعی، مشکلات کلی و جزئی آنها روبه‌رو می‌شویم.
سبک زندگی نادرست، منجر به اختلالات روانی می‌شود، مانند استرس، اضطراب و … . می‌دانیم زمانی که پای این اختلالات در میان بوده، جسم، واکنش نشان می‌دهد و بیماری ام‌اس هم می‌تواند ناشی از پاسخ‌های جسمی باشد.
مورد دیگر این است که نباید به شخص مبتلا به ام‌اس، استرس وارد شود زیرا باعث تشدید علائم بیماری‌اش می‌شود. پس لازم است مهارت‌ها و سبک زندگی به آنها آموزش داده شود.
ما بیمارها را به سبک زندگی سالم، همراه با مدیریت بیماری، بهترشدن شرایط زندگی و ارتقای سلامت هدایت می‌کنیم اما باید توجه داشت در مراجعه به روان‌شناس، هیچ اجباری نیست بلکه خود فرد بیمار باید انتخاب کند که به مشاور نیاز دارد یا نه.

خانواده مبتلایان به ام‌اس نیز حتما باید تحت‌نظر روان‌پزشک یا مشاور قرار گیرند زیرا آنها هم به نحوی با این بیماری درگیر بوده و متأسفانه، تمام مشکلات را درون خود می‌ریزند اما با کمک‌گرفتن می‌توانند از روحیه بالاتری برخوردار باشند و این روحیه را نیز به فرزند، همسر یا هر یک از اعضای خانواده‌شان که مبتلاست، بدهند.

برخی از اختلالات روانی بیماران ام‌اس عبارتند از :

اختلال دوقطبی:
برخی ، اثرات مانیا را وابسته به استفاده از استروئیدها دانسته‌اند اما مکانیزم‌های ژنتیکی مشترک بین ام‌اس و اختلال دوقطبی نیز مطرح شده است.

افسردگی:
علائم افسردگی، معمولا در این‌گونه بیماران بدرجات خفیف تا متوسط و شدید وجود داشته ودر ۴۰ تا ۶۰ درصد بیماران دیده می‌شود.

اضطراب :
اختلال دیگری که این بیماران دارند، اضطراب است. درواقع، می‌توان گفت اضطراب ۸۰ درصد از آنها به دلیل وحشت از آینده بوده و بیماری‌شان غیرقابل پیش‌بینی است.
نمی‌دانند تا ۶ ماه دیگر یا یک سال دیگر در چه وضعیتی قرار دارند، آیا می‌توانند راه بروند، در تکلمشان مشکلی پیش نمی‌آید و… فکرکردن به این مسائل باعث اضطراب می‌شود

تغییرات شخصیتی :
حدود ۲۰ الی ۴۰ درصد از بیماران ام اس در طول بیماری خود دچار تغییرات شخصیتی می شوند. تغییر در رفتار و خلق‌و خو که با میزان نقص و ناتوانی در بیماری ام اس رابطه مستقیم دارد.
عصبی بودن نیز از شایع ترین تغییرات شخصیتی است که در این بیماران دیده می شود؛
تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس به چند دلیل ایجاد می شود که اولین موضوع آن تخریب میلین نورون ها است.
با توجه به این که کدام قسمت از مغز تخریب می‌شود این تغییرات متفاوت است ، البته کاهش حجم مغز نیز از دیگر نشانه های این بیماران است که باعث مهار گسیختگی مغر می شود.
علت دیگری که باعث ایجاد تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس می شود سیر طولانی این بیماری مزمن و ناتوان کننده است که به مرور زمان منجر به از کار افتادگی  فرد می‌شود.
بعضی از داروهایی که در درمان ام اس استفاده می‌شود هم  باعث تغییرات در رفتار این افراد می شود.
تغییرات رفتاری در این بیماران ، سازگاری آنها را برای شرایط پر استرس کاهش می‌دهد.
این تغییرات سبب می شود که بیمار درمان خود را مرتب و منظم پیگیری نکند و اغلب موقعیت‌های  اجتماعی خود ر از دست بدهد؛ بیمار منزوی و گوشه‌گیر می شود ، اعتماد بنفس آن کاهش پیدا می کند و پیشروی بیماری به سمت ناتوانی اندام ها بیشتر می شود.

درمان تغییرات شخصیتی در بیماری ام اس نقش مهمی در مدیریت بیماری دارد. درمان های تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس شامل درمان های دارویی، غیردارویی، خانواده درمانی و حمایت های اجتماعی می‌شود.

مشکلات شناختی :
مشکل دیگر در حیطه روان‌شناسی و نوروسایکولوژی، مشکلات شناختی بیماران است، مانند اختلالات حافظه ، توجه ، تمرکز ، سرعت پردازش اطلاعات و یادگیری.

Rating: 5.0/5. From 2 votes.
Please wait...

پاسخی بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

با ما در تماس باشید
ورود به تلگرام