• گرگان، خیابان ولیعصر، عدالت ۲۲، ساختمان سرو

اختلالات جنسی در مبتلایان به ام اس

یکی از علایم جسمی شایع در بیماری ام‌اس، اختلال سلامت جنسی است.
دارا بودن عملکرد جنسی مطلوب در زندگی هر فرد بسیار اهمیت دارد و سبب افزایش کیفیت زندگی‌اش می‌شود و حتی می‌تواند سبب کاهش استرس در فرد شود . سلامت جنسی متاثر از عوامل جسمی، روانی و اجتماعی است . شیوع اختلال جنسی در زنان مبتلا به ام‌اس ۴۰ تا ۸۰ درصد و در مردان ۵۰ تا ۹۰ درصد است. بیشترین اختلال جنسی در زنان به صورت کاهش میل جنسی، کاهش رسیدن به اوج لذت جنسی، خشکی واژن، کاهش احساس یا بی‌حسی ناحیه تناسلی و در مردان به صورت کاهش میل جنسی، اختلال در نعوظ و انزال است.

اختلالات سه‌گانه میل جنسی در بیماران ام.اس

۱ اختلال اولیه : تغییرات سیستم عصبی به دنبال بیماری ام‌اس سبب تغییرات در احساس یا پاسخ جنسی می‌شود که شامل کاهش میل جنسی، تغییر حس ناحیه تناسلی به صورت درد، بی‌حسی یا افزایش بیش از حد حس، خشکی واژن، کاهش تون عضلات واژن، مشکل در ایجاد و حفظ نعوظ، اختلال انزال و مشکل در رسیدن به ارگاسم است.
۲ اختلال ثانویه: به دنبال علایم جسمی بیماری ایجاد می‌شود که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: خستگی که سبب کاهش میل جنسی می‌شود؛ اسپاسم که در وضعیت‌های قرار گرفتن بدن هنگام فعالیت جنسی تاثیر دارد و حتی سبب درد اندام‌ها می‌شود؛ مشکلات دفع ادرار و مدفوع که چون مسیرهای عصبی سیستم دفع ادرار و مدفوع و ناحیه تناسلی به هم نزدیک و مشترک است، فرد از ایجاد رابطه جنسی به علت احتمال دفع ناگهانی ادرار یا مدفوع ترس دارد.
۳ عوامل روانی، عاطفی ، اجتماعی و فرهنگی : که می‌توانند سبب اختلال در عملکرد جنسی شوند. افسردگی، اضطراب عملکردی و تغییر در تصویر ازخود و تصویر ذهنی از بدن از جمله مواردی است که می‌توان به آنها اشاره کرد.

این سه اصل را از یاد نبریم

جهت کاهش مشکلات جنسی راهکارهایی را می‌توان بیان کرد اما ابتدا باید به ۳ اصل توجه داشته باشیم:
۱ داشتن فعالیت جنسی جزء مهم و ضروری از زندگی زناشویی است و هر دو زوج( زن و مرد) باید در هر رابطه جنسی نقش فعال داشته و سعی در احترام و ارضای یکدیگر داشته باشند.
۲ فعالیت جنسی فراتر از نزدیکی است. فعالیت جنسی به موارد بسیاری اطلاق می‌شود که شامل احساس فرد از جذابیت جنسی خود، توانایی ایجاد ارتباط، معاشقه (لمس کردن و درآغوش گرفتن و…) و در نهایت نزدیکی جنسی است . تاکید می‌شود که عشق ورزیدن به همسر سبب ارتقاء احساس خوب بودن می‌شود.
۳ احساس رضایت جنسی و چگونگی کسب آن کاملا فردی است و در افراد مختلف متفاوت است، بنابراین یک روش شاید در یک زوج موثر باشد ولی در زوج دیگری کارایی نداشته باشد.
جهت کاهش مشکلات جنسی براساس علل سه گانه ایجاد اختلال جنسی می‌توان اقدامات زیر را در نظر گرفت.

چگونه می‌توانیم اختلالات جنسی اولیه را کاهش دهیم؟

علاوه بر اثرات بیماری، وضع روحی همسران نیز در پاسخ جنسی موثر است. بنابراین، ایجاد محیطی آرام و بدون استرس و از نظر روحی علاقه‌مند و آماده برقراری رابطه زناشویی بودن در کاهش مشکلات جنسی اولیه تاثیر بسیاری دارد.
توجه به بهداشت و آراستگی فردی در تمایل و تحریک جنسی موثر است. استفاده از محصولات جنسی که هم اکنون در داروخانه‌ها نیز وجود دارد نیز می‌تواند به بهبود حس ناحیه‌تناسلی و کاهش خشکی واژن کمک کند. اما باید توجه داشته باشیم این محصولات باید زیر نظر پزشک و با توجه به مشکل فرد استفاده شود. در اختلالات نعوظ و انزال گاهی درمان مصرف دارو است که باید زیر نظر پزشک استفاده شود. در مصرف دارو حتما باید به نحوه استفاده دارو توجه کرد تا بیشترین اثر دارو هنگام فعالیت جنسی باشد.

چگونه می‌توانیم اختلالات جنسی ثانویه را کاهش دهیم؟

علایم جسمی بیماری ام‌اس می‌تواند بر پاسخ‌های جنسی تاثیر بگذارد و فعالیت‌های جسمی و روانی جنسی را دشوار کند. ورزش منظم و روزانه به کاهش علایم جسمی و بهبود احساس خوب بودن در فرد کمک می‌کند. علاوه بر ورزش که روش بسیار موثری است راهکارهای زیر برای کاهش علایم جسمی بیماری و در نتیجه ارتقای سلامت جسمی پیشنهاد می‌شود:
۱ خستگی: خستگی شاید شایع ترین علامت گزارش شده توسط بیماران مبتلا به ام‌اس باشد که می‌تواند سبب ناتوانی فرد شود. بدون توجه به انواع و علل خستگی، خستگی تاثیر منفی بر علاقه به فعالیت جنسی دارد و سبب نارضایتی برای شروع فعالیت جنسی و حتی خودداری از صمیمت با همسر می‌شود. امکان دارد همسر سالم از این عدم علاقه درک اشتباه کند و لذت و رضایت از همسر بیمار خود را از دست بدهد. در این زمان وجود یک ارتباط باز و صادقانه که بحث آن شد بسیار موثر است. اقداماتی که می‌توان برای مقابله با خستگی انجام داد عبارتند از :
• ذخیره انرژی برای اداره خستگی: فعالیت جنسی باید در زمانی از روز انتخاب شود که فرد بیمار بیشترین انرژی را دارد. یک استراحت کوتاه قبل از فعالیت جنسی بسیار کمک‌کننده است.

• رژیم غذایی مناسب: روزانه از پروتئین (گوشت و تخم‌مرغ)، میوه و سبزی، حبوبات و غلات و لبنیات استفاده شود و ضمنا غذای حجیم قبل از فعالیت جنسی استفاده نشود.
• رفع عوامل ثانویه ایجاد خستگی: خواب مناسب، درمان بیماری‌های زمینه‌ای و افسردگی، ایجاد محیطی مناسب از نظر گرما، نور و صدا. یک زوج باید در طول هفته زمانی را برای باهم بودن بدون حضور افراد دیگر حتی بچه‌ها در نظر بگیرند. برنامه‌ریزی برای زمان استراحت و باهم بودن می‌تواند خستگی را کاهش دهد و همزمان نیاز برای باهم بودن را رفع کند. داروهایی که پزشک برای کاهش خستگی تجویز کرده را نیز می‌توان زمانی مصرف کرد که بیشترین اثر آن در زمان شروع رابطه زناشویی ظاهر شود.

۲ اسپاسم و درد: اسپاسم و درد در روابط جنسی محدودیت‌های بسیاری ایجاد می‌کند که می‌توان از اقدامات زیر برای کاهش اثرات ناخوشایند اسپاسم و درد استفاده کرد: استفاده از کمپرس‌های سرد و گرم؛ ماساژ؛استفاده از وضعیت‌های درست بدن در فعالیت زناشویی و توجه همسر به نقاط دارای اسپاسم و دردناک و همکاری مطلوب او برای کاهش ناراحتی بیمار.

۳ اختلال دفع ادرار و مدفوع: یکی دیگر از علل نگرانی و استرس، اختلال ادراری و دفعی است که ممکن است سبب اختلال جنسی شود. بی‌اختیاری یا ترس از بی‌اختیاری سبب می‌شود تا فرد از فعالیت جنسی اجتناب کند. راه‌های بسیاری برای غلبه بر بی‌اختیاری وجود د ارد:

نوشیدن مایعات به خصوص آب به میزان کافی(۸ لیوان یا بیشتردر روز): نوشیدن مایعات از عفونت‌های ادراری جلوگیری می‌کند پس زمان منظم برای نوشیدن آب در نظر گرفته شود باید:
محدود کردن مایعاتی که سبب تحریک مثانه می‌شود مانند مایعات دارای کافیئن و تئین مثل قهوه، نوشابه سیاه، چای و نیز مصرف الکل سبب تحریک مثانه می‌شود.
محدود کردن دریافت مایعات دو ساعت قبل از فعالیت جنسی.
ورزش عضلات کف لگن جهت قوی کردن عضلات که علاوه بر تقویت عضلات ناحیه تناسلی و کاهش بی‌حسی ناحیه تناسلی، به کنترل ادرار نیز کمک می‌کند. جهت انجام این ورزش عضلات اطراف مقعد و محل خروج ادرار را منقبض کنید و به سمت بالا بکشید. برای اینکه بدانید کدام عضله کف لگن است، می‌توانید هنگام خروج ادرار یک دفعه خود را منقبض کنید و از خروج ادرار جلوگیری کنید. در این وضعیت شما عضلات کف لگن را منقبض کرده‌اید. این ورزش را در هر زمانی از روز (دیدن تلویزیون، مطالعه، انجام کار روزانه و…) می‌توانید انجام دهید.
هر بار ۵ تا ۱۰ ثانیه خود را منقبض کرده و سپس ۱۰ تا ۲۰ ثانیه خود را شل کنید. این ورزش را ۳ بار در روز و هر بار ۱۰ دفعه انجام دهید.

• ماساژ مثانه: در این روش دست‌ها مشت می‌شود و روی مثانه( ناحیه انتهایی شکم) قرار می‌گیرد و به صورت آرام و چرخشی به سمت پایین دست‌ها حرکت می‌کند. این روش در تخلیه ادرار و جلوگیری از باقی ماندن ادرار در مثانه بسیار موثر است.
• خودداری از مصرف غذاهای محرک دستگاه گوارش: موادی چون کافئین، الکل، ادویه‌ها، غذاهای چرب و دیگر غذاهایی که خود فرد با تجربه متوجه می‌شود، می‌تواند برای دستگاه گوارش تحریک‌کننده باشد و سبب بی‌اختیاری دفعی شود.
• دفع ادرار و مدفوع قبل از فعالیت جنسی.

چگونه مشکلات روانی و اجتماعی را کاهش دهیم؟

مسایل جنسی با هویت فردی، احساس خوب بودن و اعتماد به نفس در ارتباط است و فرآیندی است که در طول زندگی فردی از عواملی چون درک فردی، شرایط اجتماعی و عوامل روانی، فرهنگی و عقیدتی تاثیر می‌پذیرد. از سویی بیماری ام‌اس می‌تواند روی درک از آینده فرد تاثیر بگذارد و سبب غم، اضطراب و افسردگی و کاهش اعتماد به نفس شود که این احساسات می‌تواند سبب کاهش میل جنسی و شکست در فعالیت جنسی شود. ترس از ناتوانی موجود یا بالقوه تاثیر منفی بر تصویر فرد از خود دارد. افراد مبتلا به ام‌اس شاید احساس کنند که از نظر جنسی جذابیت کمتری دارند. این مساله به خصوص در فرهنگ‌هایی اتفاق می‌افتد که احساس جذابیت با زیبایی، سلامت و فیزیک مناسب مرتبط است. افزایش ناتوانی می‌تواند سبب تغییرات زیادی در برنامه روزانه، از دست دادن کار و کاهش ارتباطات اجتماعی و وابستگی به دیگران برای مراقبت شود.
توجه به علایم جسمی ام‌اس می‌تواند سبب غفلت از جنبه‌های روحی و روانی شود. مهم است که توجه کنیم افراد مبتلا به ام‌اس ایزوله نیستند و در خلاء زندگی نمی‌کنند. نگرانی‌های آنها به دیگران انتقال می‌یابد، تضاد در روابط ثبات یافته می‌تواند ایجاد شود، اگر این عوامل شناخته نشود و ارتباط باز و صادقانه برقرار نشود سبب مشکلات بسیاری در روابط همسران و در نهایت طلاق می‌شود. باید به فرد بیمار زمان داده شود تا بر شرایط روحی و روانی خود غلبه کرده و در مورد ارتباط با همسر احساس اعتماد به نفس کند.

کسب آگاهی‌های جنسی برای غلبه بر مشکلات جنسی در ام‌اس لازم است و بهتر است هر دو زوج باهم آن را بخوانند و در مورد روش‌ها با هم صحبت کنند. زمانی که هر دو در آرامش هستند درمورد مشکلات جنسی باهم صحبت کنند و به هم کمک کنند، به یکدیگر به دقت گوش دهند چون درک اشتباه و دلخوری‌های مکرر در نتیجه ارتباط ضعیف ایجاد می‌شود.

اختلالات روانپزشکی در ام اس

ام اس یک بیماری نورولوژیک است و علائم روانشناختی و روانپزشکی نیز دارد و بسیاری از بیماران در سیر بیماری ام اس این علائم را تجربه می کنند.
برای پذیرفتن و قبول بیماری ام‌اس، توسط بیمار با پنج مرحله روبه‌رو می‌شویم:

۱- مرحله انکار:

زمانی که خبر ابتلا به این بیماری به فرد داده می‌شود چون این خبر‌رسانی بالاتر از حد تحمل است، سبب بروز استرس شده، فرد دست به انکار زده و تلاش می‌کند که بیماری‌اش را نپذیرد.

۲- مرحله خشم:

در این مرحله، فرد مدام این سؤالات را با خود به یدک می‌کشد، چرا باید این بیماری را بگیرم؟ چرا شانس من تا این اندازه بد است؟

۳- مرحله چانه‌زنی:

در این مرحله، فرد می‌گوید حتما اشتباه شده است، می‌توانم دوباره آزمایش بدهم؟ شاید برگه‌های آزمایش من با کسی جابه‌جا شده است؟ درواقع، وارد معامله می‌شود.

۴- مرحله افسردگی:

فرد قبل از پذیرش بیماری، افسرده می‌شود.

۵ – مرحله پذیرش:

آخرین مرحله، مرحله‌ای است که فرد دست از مقاومت برمی‌دارد و قبول می‌کند که مبتلا به ام‌اس یا هر بیماری خاص دیگری شده است. این مراحل، جهانشمول نیست اما معمولا اتفاق می‌افتد. پزشک به‌عنوان مشاور باید به بیمار حق بدهد که از این موضوع ناراحت باشد. باید خشم، چانه‌زنی و افسردگی‌شان را بدون قید و شرط پذیرفت تا بیمار از این مراحل عبور کند و زمانی که به مرحله پذیرش رسید، در آن زمان، کار اساسی پزشک آغاز می‌شود. نمی‌توانیم زندگی آنها را تغییر دهیم اما شرایط را می‌توان تغییر داد.
اغلب افرادی که مشاوره می‌گیرند، زمانی که پرده ام‌اس کنار می‌رود، تازه با مسائل واقعی، مشکلات کلی و جزئی آنها روبه‌رو می‌شویم. سبک زندگی نادرست، منجر به اختلالات روانی می‌شود، مانند استرس، اضطراب و … . می‌دانیم زمانی که پای این اختلالات در میان بوده، جسم، واکنش نشان می‌دهد و بیماری ام‌اس هم می‌تواند ناشی از پاسخ‌های جسمی باشد.
مورد دیگر این است که نباید به شخص مبتلا به ام‌اس، استرس وارد شود زیرا باعث تشدید علائم بیماری‌اش می‌شود. پس لازم است مهارت‌ها و سبک زندگی به آنها آموزش داده شود. ما بیمارها را به سبک زندگی سالم، همراه با مدیریت بیماری، بهترشدن شرایط زندگی و ارتقای سلامت هدایت می‌کنیم اما باید توجه داشت در مراجعه به روان‌شناس، هیچ اجباری نیست بلکه خود فرد بیمار باید انتخاب کند که به مشاور نیاز دارد یا نه.

خانواده مبتلایان به ام‌اس نیز حتما باید تحت‌نظر روان‌پزشک یا مشاور قرار گیرند زیرا آنها هم به نحوی با این بیماری درگیر بوده و متأسفانه، تمام مشکلات را درون خود می‌ریزند اما با کمک‌گرفتن می‌توانند از روحیه بالاتری برخوردار باشند و این روحیه را نیز به فرزند، همسر یا هر یک از اعضای خانواده‌شان که مبتلاست، بدهند.

برخی از اختلالات روانی بیماران ام‌اس عبارتند از :

اختلال دوقطبی:
برخی ، اثرات مانیا را وابسته به استفاده از استروئیدها دانسته‌اند اما مکانیزم‌های ژنتیکی مشترک بین ام‌اس و اختلال دوقطبی نیز مطرح شده است.

افسردگی:
علائم افسردگی، معمولا در این‌گونه بیماران بدرجات خفیف تا متوسط و شدید وجود داشته ودر ۴۰ تا ۶۰ درصد بیماران دیده می‌شود.

اضطراب :
اختلال دیگری که این بیماران دارند، اضطراب است. درواقع، می‌توان گفت اضطراب ۸۰ درصد از آنها به دلیل وحشت از آینده بوده و بیماری‌شان غیرقابل پیش‌بینی است. نمی‌دانند تا ۶ ماه دیگر یا یک سال دیگر در چه وضعیتی قرار دارند، آیا می‌توانند راه بروند، در تکلمشان مشکلی پیش نمی‌آید و… فکرکردن به این مسائل باعث اضطراب می‌شود

تغییرات شخصیتی :

حدود ۲۰ الی ۴۰ درصد از بیماران ام اس در طول بیماری خود دچار تغییرات شخصیتی می شوند. تغییر در رفتار و خلق‌و خو که با میزان نقص و ناتوانی در بیماری ام اس رابطه مستقیم دارد.
عصبی بودن نیز از شایع ترین تغییرات شخصیتی است که در این بیماران دیده می شود؛
تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس به چند دلیل ایجاد می شود که اولین موضوع آن تخریب میلین نورون ها است. با توجه به این که کدام قسمت از مغز تخریب می‌شود این تغییرات متفاوت است ، البته کاهش حجم مغز نیز از دیگر نشانه های این بیماران است که باعث مهار گسیختگی مغر می شود.
علت دیگری که باعث ایجاد تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس می شود سیر طولانی این بیماری مزمن و ناتوان کننده است که به مرور زمان منجر به از کار افتادگی فرد می‌شود. بعضی از داروهایی که در درمان ام اس استفاده می‌شود هم باعث تغییرات در رفتار این افراد می شود.
تغییرات رفتاری در این بیماران ، سازگاری آنها را برای شرایط پر استرس کاهش می‌دهد. این تغییرات سبب می شود که بیمار درمان خود را مرتب و منظم پیگیری نکند و اغلب موقعیت‌های اجتماعی خود ر از دست بدهد؛ بیمار منزوی و گوشه‌گیر می شود،اعتماد بنفس آن کاهش پیدا می کند و پیشروی بیماری به سمت ناتوانی اندام ها بیشتر می شود.
درمان تغییرات شخصیتی در بیماری ام اس نقش مهمی در مدیریت بیماری دارد. درمان های تغییرات شخصیتی در بیماران ام اس شامل درمان های دارویی، غیردارویی، خانواده درمانی و حمایت های اجتماعی می‌شود.

مشکلات شناختی :

مشکل دیگر در حیطه روان‌شناسی و نوروسایکولوژی، مشکلات شناختی بیماران است، مانند اختلالات حافظه ، توجه ، تمرکز ، سرعت پردازش اطلاعات و یادگیری.

Rating: 3.0/5. From 2 votes.
Please wait...

پاسخی بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

با ما در تماس باشید
ورود به تلگرام